De Kop van Noord-Holland: eilanden, polders en veel water

De Kop van Noord-Holland is het noordelijke uiteinde van de provincie, het smalle land tussen de Noordzee, de Waddenzee en het IJsselmeer. Het is een gebied van polders, dijken en water, dun bevolkt naar Nederlandse maatstaven, met Den Helder als grootste plaats en marinehaven aan de punt. Wie er komt merkt de ruimte en de wind: er staat vrijwel altijd een bries, en de horizon wordt zelden door iets hogers dan een dijk of een molen onderbroken.

Van eilanden naar polder

Veel van wat nu vast land is, was dat vroeger niet. Wieringen was tot 1924 een echt eiland in de Zuiderzee, tot het door de aanleg van de Amsteldiepdijk aan de vaste wal werd verbonden. Kort daarna, in 1930, werd de aangrenzende Wieringermeer drooggelegd, de eerste van de grote Zuiderzeepolders. In de laatste weken van de Tweede Wereldoorlog, in april 1945, lieten de Duitsers die polder opzettelijk weer onderlopen door de dijk op te blazen; hij werd daarna opnieuw drooggemalen. De bossen en akkers die er nu liggen zijn dus twee keer op het water veroverd.

Het waterrijke karakter is overal aanwezig. Rond Broek op Langedijk ligt het oude tuinbouwgebied dat bekendstaat als het Rijk der Duizend Eilanden, een doolhof van akkertjes en sloten dat vroeger alleen per schuit bereikbaar was. Verder naar het westen, bij Bergen en Alkmaar, liggen droogmakerijen als de Bergermeer, ringvaarten en duinrandmeren die het gebied doorsnijden.

Wind, water en ruimte

Het landschap van de Kop is functioneel en open: rechte wegen over dijken, grote akkers, hier en daar een dorp met een stolpboerderij, en overal de aanwezigheid van water dat gereguleerd moet worden. De West-Friese Omringdijk, een middeleeuwse ringdijk die het hele oude West-Friesland omsluit, loopt door het gebied en is over grote lengte nog als aardwerk herkenbaar.

Voor de reiziger is het een streek die zich goed per fiets en per boot laat verkennen, juist omdat de bezienswaardigheden niet in de plaatsen maar in het land zelf zitten. Een tocht [door de Kop van Noord-Holland](https://www.bestemmingonbekend.nl/nederland-fietsen-door-de-kop-van-noord-holland/) of [met de kajak bij Broek op Langedijk](https://www.bestemmingonbekend.nl/kajakken-in-het-rijk-der-duizend-eilanden-bij-broek-op-langedijk/) laat zien hoe dun de grens tussen land en water hier is.

Op de dijk bij de voormalige kust is het verschil nog te zien: aan de ene kant het oude, hoge land, aan de andere kant de kaarsrechte kavels van de polder, een meter of wat lager en een paar eeuwen jonger.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Meer uit Nederland

Leven onder zeeniveau: polders, dijken en een maakbaar land13 juli 2026Fietsland Nederland: knooppunten, icoonroutes en de fiets als vervoermiddel13 juli 2026Praktische informatie Nederland13 juli 2026