Diola-cultuur en koningschap in de Casamance

De Casamance, in het zuiden van Senegal, is het kerngebied van de Diola. Anders dan de Mandinka en Wolof verder noordelijk kennen de Diola van oudsher geen centrale vorsten of kastenstructuur: het is een uitgesproken egalitaire samenleving, georganiseerd rond families en dorpsbuurten, waar beslissingen in overleg tot stand komen. De basis eronder is de rijst. Al meer dan duizend jaar leggen Diola-boeren met dijkjes en geulen het regen- en kreekwater vast in hun velden, een systeem dat de Casamance tot de rijstschuur van Senegal maakt.

Awasena en de heilige bossen

De traditionele Diola-religie heet awasena en draait om de verering van Emit, ook Ata Emit genoemd, de schepper en meester van het heelal. Tussen de dorpen en de rijstvelden liggen heilige bossen, de bois sacrés, waar de beschermgeesten (boekin) wonen en waar rituelen en inwijdingen plaatsvinden; buitenstaanders komen er niet in. Christendom en islam hebben zich daaroverheen gelegd, maar niet overal even diep. In Gambia zijn de Diola grotendeels moslim; in de Casamance, en zeker rond Oussouye, leven de traditionele religie, het katholicisme en de islam naast en door elkaar, met een opvallend sterke traditionele component.

De koning van Oussouye

Het duidelijkste voorbeeld van dat levende traditionele gezag is het koningschap van Oussouye. De huidige koning, Sibilumbaye Diédhiou, werd in 2000 ingehuldigd, na een vacature van zestien jaar, en zit nog altijd op de troon. Zijn rol is spiritueel, niet politiek: hij bemiddelt tussen de gemeenschap en Emit, waakt over de sociale vrede en beslecht geschillen, meer priester dan vorst. Hij wordt niet via erfopvolging aangewezen maar door de boekin in het heilige bos gekozen, uit een van de grote families van Oussouye. Hij gaat altijd in het rood gekleed, met een strooien bezem als scepter, en ontvangt bezoekers op een eenvoudige houten kruk. Van de koninklijke rijstvelden gaat de oogst naar wie het nodig heeft, ongeacht afkomst of geloof.

Het feest van de koning

Aan het einde van het regenseizoen, doorgaans in oktober, viert Oussouye het Húmabal, het feest van de koning: een oogst- en dankfeest met worstelaars en de Ekonkone-dans, waarbij dorpen uit de wijde omtrek samenkomen. Voor een reiziger is het koningschap de rest van het jaar zelden zichtbaar; het gezag zit in het heilige bos, waar niemand naar binnen mag. Zo reden wij door de Casamance, langs de rijstvelden en een traditioneel regenhuis.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.