Uit het reisverslag van de grote reis, december 2006. Geschreven onderweg, in de woorden van mijn toenmalige ik: op de terugweg door Azië, na elf maanden Australië.
Ruim twee weken geleden zijn we uit Australië vertrokken, en het voelt al bijna onwerkelijk dat we daar elf maanden hebben gezeten. Australië en Azië zijn twee werelden die je niet kunt vergelijken. We hebben er veel moois gezien, maar buiten de natuur, en de steden Melbourne, Sydney en Perth, viel er voor ons weinig te beleven. We zijn er dit jaar achter gekomen dat we stiekem verliefd zijn geworden op Zuidoost-Azië.
Wat is het hier groen, en wat ruikt het overal naar eten, hout, wierook, afval en uitlaatgassen: naar leven.
Als je hier wilt oversteken, remmen de auto’s af in plaats van gas te geven, en de mensen lachen weer veel. We hebben het meteen weer naar ons zin.
Naar het hart van Borneo
We komen op 13 december aan in Singapore en reizen door naar Sarawak op Maleisisch Borneo. Veel tijd hebben we niet, want op oudejaarsdag halen we vrienden op van het vliegveld in Singapore, maar twee weken geven al een goed beeld. Sarawak lijkt meer een mix van China en Laos dan van Maleisië, doordat de ontwikkeling hier achterloopt op het vasteland, wat voor reizigers als wij juist mooi is. Vanuit de levendige stad Kuching starten we onze tocht naar het binnenland: met verschillende boten volgen we drie dagen een jungle rivier stroomopwaarts, naar plekken die niet over de weg te bereiken zijn, simpelweg omdat er geen wegen zijn.
Dit is het gebied van de oorspronkelijke bewoners, de Iban, Penan, Kayan en Kenyah, die elkaar 65 jaar geleden nog met plezier onthoofdden. Dat gevaar is geweken, dus als we worden uitgenodigd een paar dagen bij de Kayan in een longhouse te wonen, nemen we dat meteen aan. We maken er een bruiloft mee, waar we als enige blanken de eregasten zijn, want de aanwezigheid van westerlingen brengt status en geluk. Het nadeel is dat we ons tot diep in de nacht belachelijk moeten maken met vals gezongen liedjes en dansjes. We krijgen er genoeg voor terug: dikke wormen, vissenkop, geroosterde varkenshuid, doerian en rijstwijn om het weg te spoelen. Een bijzondere ervaring, tussen de zwaar getatoeëerde mensen met uitgerekte oorlellen en zware tabak, zeker als je beseft dat deze cultuur binnen tien jaar zo goed als verdwenen zal zijn.
Wie het land in handen heeft
Een longhouse is minder een gebouw dan een manier van leven: een uitgebreide familie onder één dak, elk met een eigen afgeschermd deel, soms meer dan honderd, zodat de constructie van hout op palen makkelijk vijfhonderd meter lang wordt. Het hart is de veranda over de hele lengte, waar geleefd en gesocialiseerd wordt. In het hete, vochtige klimaat is het de perfecte constructie, en samen leven geeft veiligheid, al is brand een risico.
Het grote probleem is dat de jungle in razend tempo verdwijnt. De Maleisische overheid ontdoet Sarawak en Sabah van hun natuurlijke hulpbronnen, waarbij het werk en het geld bij de Chinese ondernemingen liggen. De jungle maakt plaats voor palmolieplantages, aan de kust boren Shell en Petronas, de rivieren zijn bruin, en overal liggen stapels boomstammen en houtafval. Je moet inmiddels moeite doen om oorspronkelijke jungle te vinden. Hele gemeenschappen worden gedwongen te verhuizen omdat hun leefgebied wordt leeggehaald, en protesteren levert de leiders gevangenisstraf op. Met de natuur verdwijnen ook de tradities. Ons werd bevestigd wat we zelf al zagen: over tien jaar is Sarawak niet meer interessant om te bezoeken, tenzij je van palmolieplantages houdt. En met de ontbossing nemen overstromingen en aardverschuivingen toe, want er is niets meer dat het water en de grond vasthoudt. Op de enkelen die er schatrijk van worden na zijn er alleen verliezers.
Praktische informatie
Route en tijd. Singapore – Kuching (Sarawak, Maleisisch Borneo) – jungle rivier stroomopwaarts – terug naar Singapore, 12 t/m 31 december 2006.
Sarawak. Minder ontwikkeld dan het schiereiland; Kuching is een prettig, levendig startpunt. Het binnenland is deels alleen per boot over de rivieren bereikbaar.
Longhouse. Verblijf bij Iban, Kayan of Kenyah is mogelijk op uitnodiging; reken op gedeelde maaltijden, rijstwijn en gastvrijheid. Respecteer dat dit een levende cultuur onder druk is.
Ontbossing. De oorspronkelijke jungle wijkt snel voor palmolie en houtkap; wie die nog wil zien, moet er gericht en op tijd naartoe.
Plan je reis
- Overnachten in Maleisië: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Maleisië: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Maleisië: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Meer uit deze reis
Alle verhalen uit Maleisië ›
Met de junglespoorlijn dwars door Maleisië naar Kelantan10 januari 2007
Een Kayan-bruiloft en de Bakun-dam21 december 2006
De Rejang op: met de boot het binnenland van Sarawak in14 december 2006Plan je eigen reis door Maleisië
De reisgids bundelt alle praktische artikelen: vervoer, overnachten, geld en de beste routes.
Nieuwe verhalen in je mail
Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.
Waardeer je dit blog?
Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.