Turkije ligt op de overgang van Europa naar Azië. Het grootste deel van het land bestaat uit Anatolië, het schiereiland dat de Romeinen Klein-Azië noemden, plus een klein stuk Europa ten westen van de Bosporus. Met ruim 783.000 vierkante kilometer is het land bijna twintig keer zo groot als Nederland. Er wonen ongeveer 85 miljoen mensen, van wie een kwart in en rond Istanbul.
Een land tussen twee continenten
De scheiding tussen Europa en Azië loopt dwars door Istanbul, langs de Bosporus, de zeestraat die de Zwarte Zee met de Zee van Marmara en uiteindelijk de Middellandse Zee verbindt. Bruggen over de Bosporus verbinden de twee werelddelen letterlijk. Het is de enige metropool ter wereld die op twee continenten ligt, en die positie heeft de geschiedenis van het land bepaald: wie de zeestraat beheerste, beheerste de handel tussen de Zwarte Zee en de Middellandse Zee.
De hoofdstad is niet Istanbul maar Ankara, in het centrum van Anatolië. Dat is een bewuste keuze geweest. Toen Mustafa Kemal Atatürk in 1923 de republiek stichtte, verplaatste hij het bestuur weg van het Ottomaanse, kosmopolitische Istanbul naar het Anatolische binnenland, om een nieuw en seculier Turkije te markeren.
Geografie en karakter
Turkije is overwegend bergachtig. Het centrale Anatolische plateau ligt hoog en droog, omringd door gebergten: het Pontisch gebergte langs de Zwarte Zee in het noorden, het Taurusgebergte langs de Middellandse Zee in het zuiden. In het uiterste oosten ligt de Ararat (Ağrı Dağı), met 5.137 meter de hoogste berg van het land. De kusten verschillen sterk: de Egeïsche en Middellandse Zee zijn warm en toeristisch, de Zwarte Zee in het noorden is groen, nat en aanzienlijk minder bezocht.
Het klimaat volgt die verdeling. De kusten zijn mediterraan, het binnenland kent hete zomers en koude winters, en de Zwarte Zee-kust is het hele jaar door vochtig, met de hoogste regenval van het land.
Waarom Turkije interessant is voor de reiziger
De meeste bezoekers kennen Turkije van de stranden aan de zuidkust en van Istanbul. Wie verder kijkt, vindt een land met een ongewone dichtheid aan beschavingen. In Anatolië liggen de resten van Hettieten, Grieken, Romeinen, Byzantijnen en Ottomanen vaak op een dagreis van elkaar. Hattusa, de Hettitische hoofdstad uit het tweede millennium voor Christus, ligt op een paar uur rijden van Ottomaanse handelssteden als Safranbolu en Amasya.
Daarbij komt de gastvrijheid, die ook wie er kort verblijft snel opvalt. Een uitnodiging voor thee is geen formaliteit maar dagelijkse praktijk. Het Turks is voor de meeste reizigers ondoordringbaar, maar er is vaak iemand in de buurt die in Duitsland of Nederland heeft gewerkt en als tolk optreedt. Het noorden, langs de Zwarte Zee, geldt als het meest liberale en ontspannen deel van het land, en blijft tegelijk het minst bereisd.
Op een dagreis liggen in Anatolië de resten van vier millennia naast elkaar, en de meeste reizigers rijden er in een nacht overheen op weg naar het strand.