Op onze laatste dag in Sarajevo bezoeken we de Tunel spasa. Tijdens het beleg groeven Bosnische soldaten deze tunnel met de hand onder de neutrale, VN-gecontroleerde startbaan door, als enige verbinding tussen de belegerde stad en het vrije gebied. Bij het museum zien we hoe beladen die geschiedenis nog is voor bezoekers uit de diaspora.

In plaats van weer door de hete stad te lopen, rijden we met een huurauto naar Konjic om te raften op de Neretva. De tocht voert door een van de diepste kloven van Europa, met loodrechte kalkstenen wanden, fluorescerend groene bossen en helder turquoise water, afgewisseld met stroomversnellingen tot klasse drie. De stedentrip blijkt onderweg een buitenavontuur geworden.

Met de ochtendtrein reizen we van Sarajevo naar Mostar, een spectaculaire rit door de bergen en langs de Neretva. Onderweg steken we ongemerkt over van de streek Bosnië naar Herzegovina, twee landsdelen van één staat. In Mostar wacht de wereldberoemde herbouwde Ottomaanse brug, en een oude stad die bezwijkt onder de dagtoeristen.

Een wandeling door Sarajevo is een wandeling door de tijd. Van het Ottomaanse Baščaršija met zijn moskeeën en koperslagers stap ik over de koperen streep van de ontmoeting van culturen de Habsburgse stad in, en verderop het socialistische beton van de Joegoslavische periode. De berg Trebević bindt de Spelen van 1984, het beleg en het herstel van de stad samen.

Na een door Mette uitgedachte verrassingsreis kom ik aan in Sarajevo, een stad die in een smalle vallei tussen steile heuvels ligt. Met tram 5 verken ik de nieuwe stad vol brutalistisch beton uit de Joegoslavische tijd, van de woonwijk Alipašino Polje tot het omroepgebouw RTV Dom, waar herstelde kogelgaten en volle parken naast elkaar bestaan.