De Al Boraq: met de hogesnelheidstrein door Marokko

Wie aan Marokkaans vervoer denkt, denkt eerder aan grand taxi’s, CTM-bussen en het toeteren in de medina dan aan een trein die 320 kilometer per uur haalt. Toch heeft het land sinds 2018 de eerste hogesnelheidslijn van het Afrikaanse continent: de Al Boraq, die Tanger in iets meer dan twee uur met Casablanca verbindt. En er komt een vervolg dat de kaart van een Marokkaanse rondreis opnieuw tekent: een nieuwe hogesnelheidslijn die wordt doorgetrokken naar Marrakesh, op tijd voor het WK voetbal van 2030.

Wat er nu al rijdt

De Al Boraq rijdt over de westelijke as van het land, het dichtstbevolkte deel van Marokko. De lijn loopt van Tanger via Kenitra en Rabat naar Casablanca, een traject van ongeveer 323 kilometer. Alleen het noordelijke deel tussen Tanger en Kenitra (186 kilometer) is een echte, speciaal aangelegde hogesnelheidslijn waarover de treinen tot 320 kilometer per uur halen. Vanaf Kenitra rijdt de trein verder over een opgewaardeerde bestaande spoorlijn door Rabat naar Casablanca, op een lagere snelheid.

Voor de reiziger is het effect concreet. De rit Casablanca–Tanger duurde vóór 2018 ruim vier uur en drie kwartier; nu staat er ongeveer twee uur en tien minuten voor. De trein stopt onderweg op vier moderne of vernieuwde stations: Casa-Voyageurs in Casablanca, Rabat-Agdal, Kenitra en Tanger-Ville. De naam Al Boraq verwijst naar het rijdier uit de islamitische overlevering dat de profeet Mohammed in één nacht van Mekka naar Jeruzalem droeg; koning Mohammed VI koos die naam zelf.

De treinstellen zijn dubbeldeks Euroduplex-toestellen, gebouwd door het Franse Alstom, dezelfde familie als de Franse TGV. In 2024 vervoerde de lijn ruim 5,5 miljoen reizigers. De Al Boraq is daarmee geen prestigeproject dat leegstaat, maar een gebruikt onderdeel van het dagelijkse verkeer tussen de grote steden.

ONCF, klassen en prijzen

De spoorwegen in Marokko zijn in handen van ONCF, het nationale spoorbedrijf (Office National des Chemins de Fer). ONCF rijdt naast de Al Boraq ook het gewone net: de klassieke intercity’s (sinds enkele jaren onder de merknaam Al Atlas) die de steden bedienen die de hogesnelheidslijn niet aandoet, zoals Marrakesh, Fès, Meknes en Oujda.

In de Al Boraq zijn er twee klassen. De tweede klas is ruim en comfortabel; de eerste klas biedt bredere stoelen en gereserveerde plaatsen. Er is een buffetrijtuig aan boord. De prijzen liggen voor Marokkaanse begrippen niet laag, maar voor het geboden gemak en de tijdwinst zijn ze redelijk. Voor de rit Casablanca–Tanger lopen de tarieven globaal van rond de 100 tot ruim 200 dirham (ca. €9 tot €21) in de tweede klas, en grofweg 130 tot 290 dirham (ca. €12 tot €27) in de eerste klas. De exacte prijs hangt af van de afstand, de klasse en hoe vroeg er geboekt wordt; ONCF werkt met variabele tarieven die per vertrek verschillen. Wie alleen een kort stuk rijdt, zoals Rabat–Casablanca, betaalt aanzienlijk minder.

Boeken en aan boord

Boeken kan online via ONCF (oncf-voyages.ma) of de ONCF-app, en aan de loketten en automaten op de stations. Voor de Al Boraq is een gereserveerde zitplaats inbegrepen, anders dan op de klassieke intercity’s, waar tweede klas vaak vrije plaatskeuze is. Kaartjes komen doorgaans enkele maanden vooraf in de verkoop. Op drukke dagen, rond Marokkaanse feestdagen en in het hoogseizoen, is vroeg boeken verstandig.

Aan boord gelden de gebruikelijke aandachtspunten van een drukke verbinding: kom op tijd, want de trein vertrekt punctueel, en houd bagage bij de hand, want er is geen apart bagageruim zoals bij de bus. De stations liggen meestal goed in of bij het centrum, wat de aansluiting met een taxi naar het hotel eenvoudig maakt.

De doortrekking naar Marrakesh

De grote verandering komt eraan. In april 2025 gaf koning Mohammed VI het startschot voor de aanleg van een nieuwe hogesnelheidslijn van Kenitra naar Marrakesh, een traject van ongeveer 430 kilometer dat via Rabat en Casablanca loopt en onderweg ook het internationale vliegveld Mohammed V bij Casablanca aandoet. De nieuwe lijn wordt ontworpen voor snelheden tot 350 kilometer per uur, met een operationele snelheid rond 320. Voor de bouw is een budget van zo’n 53 miljard dirham uitgetrokken.

Het effect op de reistijden is fors. De verbinding Tanger–Marrakesh, nu nog ruim zeven uur met overstappen, moet straks ongeveer twee uur en veertig minuten gaan duren. De lijn moet klaar zijn in aanloop naar het WK voetbal van 2030, dat Marokko samen met Spanje en Portugal organiseert, en de uitbreiding is uitdrukkelijk op dat toernooi getimed. ONCF bestelde in 2025 achttien nieuwe treinstellen (van het type Avelia Horizon, opnieuw bij Alstom) om het uitgebreide net te bedienen. De plannen reiken verder: op termijn is een verlenging tot Agadir voorzien, en het land mikt op een hogesnelheidsnet van uiteindelijk meer dan duizend kilometer.

Wat dit betekent voor een rondreis

Voor de reiziger verandert de logica van een Marokkaanse rondreis. Nu nog vormt de westelijke as Tanger–Rabat–Casablanca een snelle ruggengraat, terwijl Marrakesh, het populairste vertrekpunt voor het zuiden en de woestijn, er met de gewone trein of de bus los van staat. Vanaf Casablanca rijdt de klassieke intercity in ongeveer drie uur naar Marrakesh; die rit blijft tot de nieuwe lijn klaar is de normale route.

Zodra de hogesnelheidslijn naar Marrakesh rijdt, schuiven het noorden en het zuidwesten van het land dichter naar elkaar. Een reis die nu vaak met een binnenlandse vlucht of een lange busrit wordt overbrugd, wordt dan een treinrit van een paar uur. Wie de Atlas, de Draa-vallei of de duinen bij Merzouga als doel heeft, blijft daarvoor afhankelijk van auto, bus of grand taxi: de hogesnelheidstrein brengt de reiziger tot de poort van het zuiden, niet erin. Maar de aanloop ernaartoe, van de luchthaven of de noordelijke steden naar Marrakesh, wordt korter en eenvoudiger dan ooit.

Op het perron van Tanger-Ville staat de witte dubbeldekker stil naast de oude meterspoor-intercity’s die nog altijd richting Fès en Oujda vertrekken: twee snelheden van hetzelfde land, een paar meter uit elkaar.