Van Rhodesië tot de dollar: de geschiedenis van Zimbabwe

De geschiedenis van Zimbabwe is die van een land dat rijk was en arm werd gemaakt, in een reeks scherpe wendingen die elkaar in hoog tempo opvolgden. Waar het buurland Botswana na de onafhankelijkheid zijn rijkdom wist te bewaren, deed Zimbabwe vrijwel het omgekeerde. Het spiegelbeeld van die twee landen is een van de leerzaamste van Afrika.

Het land van Cecil Rhodes

Aan het eind van de negentiende eeuw viel het gebied in handen van de British South Africa Company van Cecil Rhodes, de mijnmagnaat naar wie het werd vernoemd: Rhodesië. Blanke kolonisten eigenden zich de beste landbouwgrond in de vruchtbare hooglanden toe, en de zwarte meerderheid werd naar de armere gebieden verdreven. In 1965 verklaarde de blanke minderheidsregering van Ian Smith zich eenzijdig onafhankelijk van Groot-Brittannië om het minderheidsbewind te behouden, een stap die tot internationale sancties en een langdurige bevrijdingsoorlog leidde. Die oorlog, de Tweede Chimurenga, eindigde pas in 1980, toen het land onder zwart bestuur echt onafhankelijk werd en de naam Zimbabwe aannam, naar de oude stenen stad in het zuiden.

Het land is genoemd naar een mijnmagnaat, en toen die naam werd afgeworpen koos men bewust voor de stenen ruïnes van een Afrikaans koninkrijk als tegenwicht.

Mugabe, landhervorming en de biljetten van een biljard

Robert Mugabe, de eerste leider van het onafhankelijke Zimbabwe, bleef bijna veertig jaar aan de macht. De eerste jaren waren hoopvol: onderwijs en gezondheidszorg werden uitgebreid en het land gold als de graanschuur van de regio. Maar de scheve landverdeling uit de koloniale tijd bleef bestaan, en rond het jaar 2000 begon de regering aan een gewelddadige landhervorming waarbij blanke boeren van hun grond werden gezet. De landbouwproductie stortte in, de economie kwam tot stilstand en de regering begon geld bij te drukken om haar tekorten te dekken. Het resultaat was een van de ergste hyperinflaties uit de geschiedenis: in 2008 verdubbelden de prijzen soms binnen een dag, en de centrale bank gaf uiteindelijk biljetten van honderd biljoen Zimbabwaanse dollar uit die niet eens een brood konden kopen.

In 2009 gaf het land zijn eigen munt op en stapte over op de Amerikaanse dollar. Dat bracht rust, maar loste de onderliggende problemen niet op. In 2017 werd Mugabe door zijn eigen partij en het leger afgezet, en opgevolgd door Emmerson Mnangagwa, jarenlang zijn rechterhand. In 2024 introduceerde de regering opnieuw een eigen munt, de goudgedekte ZiG, in een zoveelste poging monetaire stabiliteit terug te winnen. Toch blijft de dollar de munt waarin de meeste Zimbabwanen rekenen en betalen. Het vertrouwen dat in de jaren van de hyperinflatie verdween, is niet met een nieuwe munt teruggekocht.

Wie een biljet van honderd biljoen dollar in handen heeft gehad, koopt niet snel weer een beloftebriefje van dezelfde staat, en dat verklaart waarom Zimbabwe in dollars denkt.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Meer uit Zimbabwe

De witte neushoorn27 april 2026Naar de Victoria Falls: niet de olifanten zijn het gevaar27 april 2026Mosi-oa-Tunya: de rook die dondert26 april 2026