We kunnen na ons korte bezoek aan Zimbabwe niets zinnigs zeggen over dat land. We zijn bovendien in de toeristische enclave van Victoria Falls geweest. Maar wat we meekrijgen is alleen maar positief. De mensen hier, Namibiërs, Botswanezen en nu ook Zimbabwanen, zijn vriendelijk en spontaan. Ja, er wordt geprobeerd geld aan ons te verdienen. Ik zou hetzelfde doen. Is het vervelend? Soms. Maar je moet het spel meespelen. Als we iets nodig hebben kopen we het, als we iets willen geven geven we iets. Je spreekt hier meer mensen op een spontane manier dan thuis.
Maar ons plan wijst naar Zambia. Onze vlucht terug naar huis vertrekt vanuit Lusaka. Dus fietsen we over de brug.
De Victoria Falls Bridge
De Victoria Falls Bridge werd in 1905 gebouwd en is een van de meest bijzondere bruggen van Afrika. Hij overspant de Batoka-kloof op 128 meter hoogte, direct benedenstrooms van de waterval. Wie over de brug loopt ziet aan zijn linkerhand de gorge met de bruisende Zambezi diep beneden, en aan zijn rechterhand de nevelwolk van de waterval. De brug verbindt Zimbabwe en Zambia en is tevens de enige spoorverbinding tussen de twee landen. Destijds gebouwd als onderdeel van Cecil Rhodes’ ambitieuze plan voor een doorgaande spoorlijn van Kaapstad naar Caïro, die nooit werd voltooid. Op de brug hangt altijd een lichte nevel van de waterval. We fietsen hem over met natte gezichten.
De formaliteiten aan beide kanten zijn snel afgehandeld. Zimbabwe geeft een uitreisstempel. Zambia is net als Botswana visumvrij: paspoort stempelen, controleren hoe lang je mag blijven, en door.
Een grens kan een harde lijn zijn.
Aan de Zambiaanse kant zien we plotseling andere fietsers. Geen toeristen, want die hebben we de afgelopen weken maar vier keer ontmoet, en dat was op dezelfde dag. Nu komen we tientallen zwaarbeladen collega’s tegen die met goederen van Zambia naar Zimbabwe fietsen. De weg heeft meer gaten. We slaan eerder af dan Livingstone om langs de Zambezi onze tent op te zetten aan de brede rivier, met in de verte de nevelwolk van de waterval. Het water hier is rustig en traag. Twee kilometer verderop stort het honderd meter naar beneden.
Mosi-oa-Tunya National Park
Ons kamp ligt in Mosi-oa-Tunya National Park, het kleinste nationale park van Zambia en tegelijk UNESCO-werelderfgoed. Het park beslaat 66 km² langs de Zambiaanse oever van de Zambezi, stroomopwaarts van de waterval, en grenst direct aan de stad Livingstone. Er leven olifanten, giraffen, zebra’s, nijlpaarden, krokodillen en impala’s. Geen grote roofdieren, wat betekent dat je het park ook te voet kunt betreden. Het park is het enige gebied in heel Zambia waar witte neushoorns leven. Ze zijn niet inheems hier; ze werden ingevoerd vanuit Zuid-Afrika.
Van de oorspronkelijke populatie werden in 2007 twee dieren in één nacht door stropers gedood. Sindsdien worden de tien resterende dieren dag en nacht bewaakt door gewapende rangers.
De witte neushoorn is wat ecologen een sleutelsoort noemen: een dier waarvan de aanwezigheid het hele ecosysteem in balans houdt. Neushoorns grazen grote oppervlakten gras kort, waardoor andere diersoorten het gebied kunnen gebruiken en de vegetatie gevarieerd blijft. Verdwijnt de neushoorn, dan verandert het landschap, en daarmee de hele voedselketen.
We organiseren een safaririt langs de Zambezi, 60 euro per persoon voor een paar uur. Op zoek naar de zuidelijke witte neushoorn.
We zitten nog maar een paar minuten in de auto en zien al olifanten langs de snelstromende Zambezi. Impala’s. Zebra’s. Dan rijden we naar het gebied waar de neushoorns zijn gesignaleerd. Er staan al een paar andere voertuigen. Twee gewapende rangers wachten ons op. We stappen uit en lopen met een bewaker voor en een achter door de bush.
Dan zien we er niet één maar vijf. Ze hangen tegen elkaar aan en storen zich totaal niet aan onze aanwezigheid, terwijl we op minder dan honderd meter staan. De witte neushoorn is anderhalf keer groter dan de zwarte maar aanzienlijk minder agressief. Ze staan er rustig bij, massief en grijs, met die opvallende dubbele hoorn. Wat een dieren.
Waarom wil je zoiets willen doodschieten?”
De gedachte dringt zich op: wat voor mens ben je als je dit voor een trofee wilt neerhalen? Van de noordelijke witte neushoorn leven er nog maar twee in het wild. Van de zuidelijke zijn er wereldwijd zo’n 20.000, maar in Zambia zijn het er tien, waarvan negen hier. Elke stroper die er één neerschiet voor de hoorn haalt een gat in een populatie die zich nauwelijks kan herstellen.
We staan lang stil. De neushoorns ook.