’s Nachts hoor je het al: een monotoon, dreunend geluid op minder dan een kilometer van de tent. Bij het eerste ochtendlicht zie ik de nevelwolk, oranje aangelicht door de opgaande zon. Zelfs mijn tent zit onder de waterdruppels. Rustig ontbijten lukt niet, want we worden belegerd door een troep vervetapen die maar één ding willen: al ons eten. Even niet opletten en er komt er een van links, van rechts of van boven. Continu loerend naar kansen en vluchtwegen. Of ze samenwerken of dat het ieder voor zich is, blijft onduidelijk.
De waterval
De Zambezi is de op vier na langste rivier van Afrika en ontspringt in het noordwesten van Zambia. Na 2.700 kilometer mondt hij uit in de Indische Oceaan. Onderweg passeert hij een van de grootste natuurwonderen ter wereld.
De Victoria Falls, door de lokale bevolking Mosi-oa-Tunya genoemd, de rook die dondert, werd in 1855 als eerste westerling beschreven door de Schotse ontdekkingsreiziger David Livingstone. Hij vernoemde de waterval naar de Britse koningin Victoria, voor de enige keer in zijn leven afwijkend van zijn gewoonte om inheemse namen te bewaren. In 1989 erkende UNESCO de watervallen als werelderfgoed.
De waterval bestaat uit vijf secties: de Devil’s Cataract, de Main Falls, de Rainbow Falls en de Horseshoe Falls aan de Zimbabwe-kant, en de Eastern Cataract aan de Zambia-kant. Samen vormen ze een gordijn van 1.708 meter breed dat 70 tot 108 meter naar beneden valt in een smalle kloof. Bij hoogwater is het de grootste aaneengesloten waterval ter wereld, gemeten naar het oppervlak van de watermuur.
Het vallende water is zo krachtig dat het een tweede waterval in de lucht creëert.
Nu stroomt er 3.800 kubieke meter water per seconde over de rand, bijna vier miljoen liter per seconde. Dat is bijna 70 procent meer dan op hetzelfde moment vorig jaar, een gevolg van de zware regens in zuidelijk Afrika dit seizoen. De Zambezi kent een uitgesproken seizoensritme: de piek bij de waterval valt pas in april of mei, omdat het regenwater vanuit een stroomgebied van 1,3 miljoen vierkante kilometer zijn weg moet vinden naar dit punt.
In het droogtejaar 2019 zakte het debiet naar 107 kubieke meter per seconde, waardoor grote stukken rotsrand drooglagen en de waterval een schaduw van zichzelf was. Wat er nu stroomt is bijna vier keer het langjarig gemiddelde. Ter vergelijking: de Rijn voert bij Lobith gemiddeld 2.200 kubieke meter per seconde. Wat hier over de rand stroomt is bijna twee keer de gemiddelde Rijn, geconcentreerd in 1.700 meter waterval.
Het bezoek kost 59 dollar per persoon voor buitenlandse bezoekers. De poorten gaan om zes uur open. Wij lopen er om negen uur naartoe. Victoria Falls is een toeristendorp, wat betekent dat er veel toeristenspullen worden verkocht, maar ook dat er veel sjacheraars zijn die geld wisselen, beeldjes verkopen, tourtjes regelen of gids willen spelen. Als we dat allemaal niet willen zijn ze ook tevreden met één of twee dollar.
Twee rondes
We lopen naar het informatiebord en zien dat er een route langs meerdere uitzichtpunten loopt. Het water buldert met kracht naar beneden in de kloof die zich voor ons uitstrekt. De nevelwolk die opstijgt blokkeert elk uitzicht en zorgt voor een letterlijke moesson langs het regenwoud dat door de permanente spray langs de rand groeit: orchideeën, varens, lelies, continu nat. Droog blijven is geen optie. We lachen en roepen van puur plezier. Uitzicht of niet, dit is spectaculair.
We hebben gehoord dat het zicht ’s middags beter kan zijn. De sterkere zon zorgt voor meer verdamping van de nevel, en de wind die dan opzet blaast de nevel terug de rivier op. Een paar uur zitten we in het restaurant binnen de hekken. Alles droogt op. Dan besluiten we dat het tijd is voor ronde twee.
Uitzicht of niet, dit is spectaculair.
Goed besluit. Nog steeds worden we doorweekt en moeten we slagregens trotseren. Maar nu zien we het. Het vallende water is zo krachtig dat het een tweede waterval in de lucht creëert: tien meter naast de kloof regent het hard, een meter verderop is er een scherpe grens en schijnt de zon. De werkelijke schaal wordt pas duidelijk als je de hele breedte hebt gelopen. 1.708 meter waterval, van links naar rechts. Als we de laatste uitzichtpunten hebben gezien en de camera vol staat, vinden we het mooi geweest.