De bevolking van Botswana is klein en betrekkelijk homogeen. Waar veel Afrikaanse landen tientallen etnische groepen tellen die om positie strijden, wordt Botswana gedomineerd door één volk: de Tswana, of Batswana, een woord dat tegelijk alle inwoners van het land aanduidt, ongeacht afkomst. Ongeveer negentig procent van de bevolking spreekt Setswana als eerste taal. Die eenheid is geen toeval maar een erfenis van de precoloniale geschiedenis, waarin acht Tswana-koninkrijken met eigen hoofdplaatsen het grootste deel van het huidige land bestuurden. Hun namen leven voort in de plaatsen: de Bangwato rond Serowe, de Bakwena rond Molepolole, de Bangwaketse rond Kanye.
Acht stammen onder één taal
Het Setswana kent regionale verschillen, maar is onderling verstaanbaar, en dat maakt het tot een sterk bindmiddel. Het onderwijs is tweetalig: Setswana in de eerste jaren, daarna Engels, dat de officiële taal van bestuur, rechtspraak en zaken blijft. In de praktijk schakelen mensen moeiteloos tussen beide. De traditionele bestuursvorm, de kgotla, bestaat nog: een dorpsvergadering onder een grote boom waar de kgosi, het stamhoofd, geschillen beslecht en beslissingen worden besproken. De staat heeft de kgotla nooit afgeschaft maar ingelijfd, en tot op vandaag komen ministers er hun beleid uitleggen.
Wie in een dorp naar de weg vraagt, wordt vaak niet doorverwezen maar meegenomen, want haast is in de Tswana-omgang geen deugd.
De randen van het volk
Buiten de Tswana-meerderheid leven kleinere groepen die de kaart van het land completeren. In het noordoosten, rond Francistown, wonen de Kalanga, taalkundig verwant aan de Shona van Zimbabwe aan de andere kant van de grens. In het noordwesten, bij de Okavango, wonen Herero, herkenbaar aan de lange victoriaanse jurken die de vrouwen dragen, een groep die begin twintigste eeuw uit Duits Zuidwest-Afrika vluchtte voor de koloniale uitroeiingscampagne. En verspreid over de Kalahari leven de San, ook wel Basarwa genoemd, de oudste bewoners van dit deel van Afrika. Hun geschiedenis is de pijnlijke uitzondering op het Botswaanse succesverhaal: velen werden van hun jachtgronden in de Central Kalahari Game Reserve verdreven, een kwestie die tot in het hoogste gerechtshof is uitgevochten en nog altijd niet is opgelost.
Religieus is het land overwegend christelijk, een erfenis van negentiende-eeuwse missionarissen, met daaronder een laag van traditionele voorouderverering die vooral bij geboorte, huwelijk en dood zichtbaar wordt. Wie door het land reist, merkt van die etnische lagen weinig conflict. Het diamantgeld heeft geholpen de scherpste tegenstellingen te dempen, al blijft de welvaart ongelijk verdeeld en zijn het juist de San die er het minst van hebben geprofiteerd.
De Herero-vrouwen dragen in veertig graden hitte de jurken van hun vroegere Duitse overheersers, en hebben er een eigen, hoornvormige hoofdtooi aan toegevoegd die nergens in Europa bestaat.
Plan je reis
- Overnachten in Botswana: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Botswana: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Botswana: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Meer uit Botswana
Zelf deze route gereden, of plannen in die richting? Ik lees en beantwoord alles.
Laat een reactie achter ›Nieuwe verhalen in je mail
Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.
Waardeer je dit blog?
Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.