Het landschap van Botswana: Kalahari, Okavango en de Chobe

Botswana is voor het grootste deel zand. De Kalahari beslaat ongeveer zeventig procent van het land, een vlakte van rood en grijs zand die zich uitstrekt tot in Namibië en Zuid-Afrika. Het is geen woestijn in de klassieke zin, want er valt genoeg regen om gras en doornstruik te laten groeien, maar het water zakt meteen weg in het zand en er stroomt bijna nergens een rivier. Die eenvoud van het landschap, vlak en droog en eindeloos, wordt op een paar plekken doorbroken door iets uitzonderlijks: water dat van ver komt en midden in het droge land verdwijnt.

Een delta die nergens heen gaat

Het bekendste voorbeeld is de Okavango. De rivier ontspringt in de hooglanden van Angola, steekt de Caprivistrook van Namibië over en waaiert dan in het noordwesten van Botswana uit tot een binnendelta van ongeveer 15.000 vierkante kilometer. Anders dan bijna elke andere delta ter wereld bereikt de Okavango nooit de zee. Het water verspreidt zich over een web van kanalen, lagunes en eilanden, en verdampt of zakt weg in de Kalahari. In 2014 werd de delta als duizendste plek op de Werelderfgoedlijst van UNESCO gezet. De omvang van het water wisselt sterk per seizoen: de piek valt merkwaardig genoeg in de droge maanden, wanneer de regen die maanden eerder in Angola viel eindelijk het zuiden bereikt, en juist dan trekken de dieren er in grote getale naartoe.

De vloed van de Okavango arriveert in de droogste tijd van het jaar, alsof het land op zijn dorstigst wordt beloond met water dat het zelf niet heeft gemaakt.

Het noorden vol water en dieren

In het uiterste noordoosten ligt het tweede watersysteem, rond de Chobe. Deze rivier vormt de grens met Namibië en mondt verderop uit in de Zambezi. Langs de oevers ligt het Chobe National Park, Botswana’s oudste park, gesticht in 1968 en bekend om de dichtste concentratie olifanten van Afrika. In het droge seizoen verzamelen zich hier tienduizenden dieren aan het water, tussen de Chobe en het aangrenzende Hwange in Zimbabwe. Tussen de Okavango en de Makgadikgadi liggen de zoutpannen, restanten van een oermeer dat ooit een groot deel van noordelijk Botswana bedekte en dat opdroogde toen de aardkorst kantelde en de rivieren een andere kant op stuurde. In het regenseizoen vullen die pannen zich soms weer met een dun laagje water, waarop flamingo’s neerstrijken die maanden eerder nergens te bekennen waren.

Die verdeling van water bepaalt vrijwel alles: waar mensen wonen, waar het vee kan grazen en waar de dieren zich concentreren. Het overgrote deel van de bevolking woont in het oostelijke deel, waar de bodem net iets vruchtbaarder is en de spoorlijn loopt. De Kalahari zelf blijft grotendeels leeg, op de San na, die er duizenden jaren van hebben geleefd, en op het vee dat in de kortstondige groene periode na de regens de vlakte in wordt gedreven.

Het verschil tussen leven en leegte is in Botswana een kwestie van enkele centimeters: zover reikt het water dat na regen op het zand blijft staan voordat het verdwijnt.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Meer uit Botswana

Fietsreis door zuidelijk Afrika20 juni 2026Moordwapens op de weg25 april 2026De mislukte nachtsafari24 april 2026