Inleiding tot Botswana: diamanten, ruimte en een stille machtswissel

Botswana ligt ingeklemd in het binnenland van zuidelijk Afrika, zonder kust en omringd door vier buren: Namibië in het westen en noorden, Zambia in de noordelijke punt, Zimbabwe in het noordoosten en Zuid-Afrika in het zuiden. Het is een groot en leeg land. Op ruim 580.000 vierkante kilometer, ongeveer de oppervlakte van Frankrijk, wonen maar zo’n 2,6 miljoen mensen. Dat komt neer op gemiddeld vier inwoners per vierkante kilometer, en die zijn bovendien scheef verdeeld: het overgrote deel woont in het oostelijke deel langs de spoorlijn tussen Gaborone en Francistown, waar de bodem net iets meer water vasthoudt. De rest van het land is Kalahari, en die telt haast niemand.

Een volk, een taal

Anders dan de meeste Afrikaanse landen kent Botswana weinig etnische breuklijnen. Ongeveer negen op de tien inwoners rekenen zichzelf tot de Tswana, en het Setswana is de taal die vrijwel iedereen spreekt, dwars door de acht grote stamgroepen heen. Engels is de officiële voertaal van bestuur en onderwijs, maar op straat, op de markt en in de bus hoor je Setswana. Daarnaast leven er kleinere groepen: de Kalanga in het noordoosten, de Herero die uit Namibië trokken, en de San, de oudste bewoners van de Kalahari, die tegenwoordig grotendeels buiten hun oude jachtgronden wonen. Die betrekkelijke eenheid van taal en volk wordt vaak genoemd als een van de redenen waarom het land na de onafhankelijkheid stabiel bleef.

Iemand die je op straat aanspreekt begint bijna altijd met “Dumela, rra” of “Dumela, mma”, een begroeting die je ook als buitenlander wordt geacht terug te geven.

Van het armste land tot de diamantkas van Afrika

Bij de onafhankelijkheid in 1966 was Botswana een van de armste landen ter wereld: nauwelijks asfaltwegen, weinig scholen, een economie van vee en droogte. Een jaar later werden bij Orapa diamanten gevonden, en dat veranderde alles. De regering onderhandelde met De Beers een verdeling waarbij het land de helft van de opbrengst kreeg, en stak dat geld in wegen, klinieken en onderwijs in plaats van in de zakken van een elite. Diamanten leveren nog altijd ongeveer een kwart van het bruto binnenlands product en het leeuwendeel van de export. Die afhankelijkheid is ook een zwakte: toen de wereldmarkt voor ruwe diamant in 2024 en 2025 inzakte, kromp de economie mee.

Politiek gold Botswana lang als de saaie modeldemocratie van het continent, met dezelfde partij aan de macht sinds 1966. Dat eindigde in november 2024, toen de Botswana Democratic Party de verkiezingen verloor en oppositieleider Duma Boko president werd. Voor het eerst in achtentwintig jaar wisselde de macht, en het gebeurde zonder geweld, met een concessie en een handdruk. Voor de reiziger is Botswana een toegankelijk en veilig land met goede hoofdwegen, hoge parkprijzen en een natuur die tot de rijkste van Afrika behoort. Wie hier komt, komt voor de ruimte, het water van de Okavango en de olifanten van Chobe.

Botswana rekent zijn rijkdom in karaat, maar wat een reiziger bijblijft zijn de kuddes: het land telt meer olifanten dan enig ander ter wereld, ongeveer één op de twintig inwoners.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Meer uit Botswana

Fietsreis door zuidelijk Afrika20 juni 2026Moordwapens op de weg25 april 2026De mislukte nachtsafari24 april 2026