Om 10.15 uur rijden we bij Budget in Marrakesh weg in een Suzuki. We hebben foto’s gemaakt van de buitenkant, om discussie bij het terugbrengen te voorkomen. Dan het verkeer in. Chaotisch, creatief, onvoorspelbaar. Auto’s, fietsers, scooters en ezelskarren rijden door elkaar, soms ook gewoon de verkeerde kant op. We rijden achter een vrachtwagen beladen met olijfbomen.
De route over de Atlas
Vanuit Marrakesh loopt de N9 zuidoostwaarts door een rommelig landschap vol acacia’s en dadelpalmen, langs omheinde woningen en resorts, recht op de sneeuw af. De Hoge Atlas — of Haut Atlas — is de hoogste bergketen van Marokko en van het gehele Atlasgebergte, met toppen tot meer dan 4.000 meter. De besneeuwde toppen schitteren in de januarizon.
De route stijgt langzaam. Na Touama wordt het serieuzer. Het land is rood en droog. De regen heeft diepe groeven achtergelaten in de voedselarme leembodem. De dorpen kleven tegen de hellingen en hebben de kleur van de grond — je ziet ze bijna niet als je er langs rijdt.
In Taddert, op zo’n 1.650 meter, stoppen we voor de lunch. We eten tajine op een buitenterras boven een bergrivier, met zicht op de witte toppen. Dan wordt het ernst. Voor de 2.260 meter hoge Tizi n’Tichka pas is een recordaantal haarspeldbochten gebruikt. De Tizi n’Tichka is de hoogste geasfalteerde bergpas van Noord-Afrika — aangelegd door de Fransen tijdens het protectoraat als strategische verbinding tussen de Atlantische kust en de Sahara. De weg is de afgelopen jaren opgeknapt: bredere rijstroken, betere belijning, minder gevaarlijke bochten. Maar 2.260 meter blijft 2.260 meter.
We rijden door de versgevallen sneeuw. Een bus is van de weg geraakt. We rijden er omheen.
De afdaling naar de Sahara
Na de pas daalt de wereld radicaal. We dalen af naar de Sahara, maar rijden nog geruime tijd tussen de sneeuw. De bergen zijn paars, rood en bruin. Kaal en rauw. De nederzettingen aan deze zuidkant van de Atlas hebben dezelfde kleur als de omgeving — pisébouw, opgetrokken uit de klei van de rivieroevers. Wat vegetatie er is, bestaat uit bloeiende cactussen, dadelpalmen in de rivierbeddingen en een soort riet.
Ouarzazate ligt als een grote stad in de open vlakte. Het is de poort tot de Sahara, een kruispunt van routes. De stad heeft zo’n 80.000 inwoners en herbergt de Atlas Corporation Studios — door sommigen beschreven als de grootste filmstudio ter wereld. Films als Gladiator, Babel en Lawrence of Arabia werden hier of in de omgeving opgenomen. De bijnaam ‘Hollywood van Marokko’ is niet overdreven.
We rijden zonder te stoppen door en slaan bij Ouarzazate af op de N10: de Route des Kasbahs, door de Vallée des Dadès.
Skoura en het privékasteel
Zo’n 30 kilometer ten oosten van Ouarzazate ligt Skoura. Op het eerste gezicht: een stoffige straat met betonnen gebouwen. We slaan af op een piste — een onverharde zandweg — en komen uit bij Kasba les Nomades. Een leemkasteel, vier torens, muren zo dik als een meter. We krijgen een torenkamer voor 150 dirham. Er zijn geen andere gasten.
We overnachten in een privékasteel.
De kasba is het verdedigbare deel van de traditionele nederzetting — hoge muren, toren op elke hoek, ooit de woning van het dorpshoofd of van invloedrijke families. In de Dadès-vallei staan er tientallen, sommige gerestaureerd, de meeste langzaam vervallend tot stof.
Het avondeten kost 70 dirham per persoon: een tajine van mals lamsvlees met een omelet van koriander erop. Een straalkachel op tafel, want de woestijn koelt in januari sterk af. Op het bed liggen vier dekens.
De oase van Skoura
De volgende ochtend laten we ons begeleiden door de oase van Skoura — het palmbos dat zich uitstrekt achter de kasba. In de oase van Skoura wonen 30.000 mensen. Dat zou je op het eerste gezicht niet zeggen: je ziet palmen, leem en een brede rivierbedding. Maar vanaf een uitzichtpunt zie je hoe uitgestrekt het groen is, als een rechthoek midden in een leeg, roodbruin landschap.
De gids laat ons een rij diepe gaten in de bodem zien. Die duiden op een ondergronds irrigatiekanaal van 20 kilometer lang, dat water vanuit de bergen naar de oase leidt. Het is volledig met de hand gegraven en minstens 2.000 jaar oud. Via zo’n khettara — het systeem van ondergrondse kanalen dat in heel Marokko voorkomt — wordt water ook in droge periodes van de bergbronnen naar de nederzettingen geleid.
De tour eindigt zoals het in Marokko altijd eindigt: met muntthee in een tapijtwinkel. We drinken de thee op, bedanken de gids met 150 dirham en stappen zonder tapijt buiten.
De Hoge Atlas scheidt klimatologisch en cultureel gezien twee werelden: de vruchtbare, dichtbevolkte kustgebieden in het noorden en de droge, dunbevolkte Sahararegionen in het zuiden. De bergbewoners — voor een groot deel Amazigh (Berbers) — leven van veeteelt en kleinschalige landbouw in de valleien. Migratie naar de steden is al decennialang een constante.
Praktische informatie
Route Marrakesh–Ouarzazate: De N9 over de Tizi n’Tichka (2.260 m) is de hoofdroute en de enige volledig geasfalteerde verbinding. Rij je zelf, reken dan op 3–4 uur voor de 200 kilometer vanwege de haarspeldbochten. De weg is de laatste jaren flink opgeknapt.
Tizi n’Tichka in de winter: In januari en februari kan er sneeuw liggen op de pas. De weg blijft meestal open, maar controleer van tevoren de wegomstandigheden.
Stoppen in Taddert: Op zo’n 1.650 meter, net voor de zwaarste klim. Meerdere restaurants met terrassen boven de bergrivier. Goed punt voor koffie of lunch.
Ouarzazate: Grote stad, uitvalsbasis voor de regio. Filmliefhebbers kunnen de Atlas Corporation Studios bezoeken. Er zijn goede hotels en restaurants als je er de nacht doorbrengt.
Kasba les Nomades (Skoura): Neem vanuit de N10 de onverharde piste af richting het palmbos. Te rijden met een gewone auto. Reserveer van tevoren in het hoogseizoen (maart–april, oktober–november).
Khettara: De ondergrondse irrigatiekanalen zijn herkenbaar aan de rij gaten in de bodem. Een lokale gids wijst ze aan. Minimaal 2.000 jaar oud en nog steeds in gebruik.
Plan je reis
- Overnachten in Marokko: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Marokko: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Marokko: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Bekijk de volledige kaart van Marokko ›
Meer uit deze reis
Marokko | Fietsen naar de rand van de Sahara15 januari 2025
Van de bergen naar de woestijn in Marokko: De eindeloze weg terug23 december 2024
Van de bergen naar de woestijn in Marokko: De tanende oases van de Drâa22 december 2024Plan je eigen reis door Marokko
De reisgids bundelt alle praktische artikelen: vervoer, overnachten, geld en de beste routes.
Nieuwe verhalen in je mail
Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.
Waardeer je dit blog?
Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.