Novosibirsk kiezen we als tussenstop, ongeveer halverwege Moskou en Irkutsk, om te zien hoe mensen in het koude Siberië leven. Een betaalbaar hotel vinden valt tegen: ondanks ons zakenvisum worden we overal geweigerd, tot blijkt dat we hadden moeten reserveren. We belanden in het duurste hotel van de stad, zestig euro per nacht, mét bad. Na een grondige wasbeurt verkennen we de stad, die een verrassend ontspannen sfeer ademt. Brede straten met populieren, veel terrassen, en in het park een snelschaakkampioen die een partij in nog geen tweeënhalve minuut wint. Het is dertig graden, wat het vooroordeel over de eeuwige Siberische kou meteen wegstreept; het weer staat hier los van Europa, en de zware onweersbuien ontstaan doordat hete lucht uit Kazachstan botst met koude lucht van de Noordpool. Toch zijn de straten wit en hangt de lucht vol vlokken: het zijn de zaden van de populieren, die als dons door de lucht zweven en een dunne deken vormen. Zomersneeuw, noemen ze het hier.
Akademgorodok
Akademgorodok wil ik zien omdat ik er ooit van hoorde; er zit iets in om rond te lopen op een plek die tot voor kort verboden terrein was. Met een gedeelde taxi rijden we erheen. Tot vijftien jaar geleden was de plaats gesloten voor buitenstaanders en stond ze niet eens op de kaart. Akademgorodok betekent letterlijk “academiestadje”: in de Sovjet-Unie de naam voor wijken waar wetenschappelijke instellingen geconcentreerd waren. Het was bovendien een modelstad, en dat zie je: geen grauwe hoogbouw maar lage flats verspreid tussen de dennen, met voor Sovjetbegrippen ruime, comfortabele appartementen die de knapste koppen naar Siberië moesten lokken. De voormalige geheime enclave is nu een centrum van de Russische ICT.
Tot vijftien jaar geleden stond Akademgorodok niet eens op de kaart; nu is de geheime wetenschapsstad een centrum van de Russische ICT.
De Ob-zee
Vlak buiten de stad ligt de Ob-zee, een stuwmeer in de rivier de Ob, waar ons een avond kamperen aan het water een goed idee lijkt. Het zou mooi kunnen zijn, ware het niet dat het er een enorme bende is. Alles wordt achteloos achtergelaten; ook in de trein gooien mensen hun afval uit het raam, met als excuus dat armen het langs het spoor verzamelen. Toch maken we er het beste van: boven een vuur aan het water roosteren we worsten, ik neem mijn eerste naaktduik in Siberië en verbrand mijn schenen, en we zetten de tent beschut op.
De volgende ochtend worden we wakker tussen de vissers en andere kampeerders die er ook de nacht doorbrachten. Met de bus rijden we terug naar Novosibirsk, waar we worstelen met een bagagekluis, want of de tijden erop nu openings- of sluitingstijden zijn, en of het Moskou-tijd is of lokale tijd, wordt ons niet duidelijk. Niemand spreekt Engels, wij geen Russisch. Wonder boven wonder krijgen we onze tassen terug, en met de hulp van een Rus die dezelfde trein moet hebben, vinden we via trap op, trap af het juiste perron.