Het Baikalmeer en Irkoetsk: het diepste meer ter wereld

Het Baikalmeer is het diepste meer ter wereld. Gemiddeld ruim 700 meter diep, op het diepste punt 1.642 meter. Het bevat meer zoetwater dan alle Grote Meren in Noord-Amerika samen. Het is 26 miljoen jaar geleden ontstaan toen twee aardplaten uit elkaar dreven en de trog die ontstond zich vulde met water.

Dat weet je allemaal als je er aankomt. Wat je niet weet totdat je er bent, is hoe groot de stilte is, en hoe de mist ’s ochtends van de bergen afdaalt naar het water.

Irkoetsk: het Parijs van Siberië

Irkoetsk heeft een naam — het Parijs van Siberië — die iets teveel eer is, maar die je begrijpt zodra je er door de stad loopt. Er zijn mooie 19e-eeuwse panden gebouwd tijdens de boom van goudvinding aan het einde van de 19e eeuw, houten huizen met houtsnijwerk langs de gevels, en veel groen.

Het is geen stad voor meerdere dagen. Een dag lopen, de centrale markt zien, eten bij een van de eettentjes, en dan door. De sfeer is ontspannen, de mensen zijn vriendelijk, maar ’s avonds is er weinig te beleven.

Een hotel vinden zonder reservering kost moeite — veel hotels weigeren bij aankomst zonder boeking. Wij vinden hotel Arena voor 600 roebel per nacht: een eenvoudige kamer maar schoon.

Treinkaartjes ophalen in Irkoetsk: Als je kaartjes hebt gekocht via een reisbureau buiten Rusland, kun je de locatie van het kantoor als verrassing ervaren. Het onze zit op de vijfde verdieping van een woonflat in een woonwijk — geen bordje, geen receptie, gewoon een deur. Achter de deur werken twaalf mensen in een driekamerappartement. Ze zijn behulpzaam, spreken een beetje Engels, en hebben ruim verdiend aan de commissie.

Listvyanka en het meer

Listvyanka is het dichtstbijzijnde dorp aan het meer, 60 kilometer van Irkoetsk. De bus vertrekt van het busstation in Irkoetsk voor 60 roebel per persoon. De rit duurt anderhalf uur. De bus trekt de heuvels niet en slaat af — maar hij komt aan.

Listvyanka zelf is een toeristisch dorp. Er is een centraal strand, winkels, eetkraampjes en een haven. Het dorp ligt in een smalle vallei tussen heuvelruggen en het meer. Aan de rand van het dorp beginnen wandelpaden langs de kliffen boven het water.

Het water: Blauwgroen, helder tot op grote diepte, koud. De temperatuur van het Baikalwater ligt tussen de 4 en de 8 graden, ook in de zomer. Zwemmen is kort en effectief.

De omoel: Aan de kade wordt omoel verkocht — een gerookte vis die endemisch is voor het Baikalmeer. Dit is de lokale delicatesse en te koop bij vrijwel ieder kraampje aan het water. Duurder dan op het platteland, maar de moeite waard.

We slopen gerookte omoel op de kade aan het meer, terwijl de mist van de bergen aftrekt.

Wandelen langs de kliffen

Voorbij Listvyanka, in de richting van het dorp Bolshie Kothy, lopen smalle paadjes langs de kliffen boven het water. Soms smal, soms steil, altijd met uitzicht over het meer.

De hik: steekvliegen langs het water in grote aantallen. Op de kliffen, met harde wind, geen probleem. Op het strand is het onmogelijk om stil te staan. Een kampvuur helpt niet.

Het meer is zo groot dat je de overkant maar soms ziet — die ligt 50 tot 60 kilometer verderop. Meestal is er mist of zijn de bergkammen aan de overkant in wolken gehuld. Af en toe, bij helder weer, is de overkant vaag te onderscheiden.

De banja

Een bezoek aan een banja — Russische sauna — hoort bij het ritme van het land. In Listvyanka is er een in de accommodatie. Gebruik kost extra: 300 roebel voor de voorbereiding, 50 roebel voor een douche met emmers koud water.

De banja werkt als volgt: extreme hitte, gevolgd door afkoeling. De afkoeling wordt gedaan door koud water uit het meer over je heen te gieten, of door met berkentakken op je naakte huid te slaan. Dit is bedoeld als medicijn, niet als straf, en voelt na de hitte inderdaad als verlichting. Na een uur hadden we het gehad. Russen doen het langer.

Boottocht op het meer

Via het dorp is een privéboottocht te regelen. Onze boot behoort toe aan Nicolai — taxibokser en journalist. We hadden de dag voor vertrek 500 roebel afgesproken. Nicolai probeert op de dag zelf 750 te vragen. Een afspraak is een afspraak, dus het wordt 500.

Voor de ingang van de Angara — de enige rivier die uit het meer stroomt — ligt een rotssteen midden in het water. Hier gaat het meer in één stap van minder dan zeven meter naar een kilometer diepte. De legende: ontrouwe vrouwen werden hier een nacht achtergelaten door hun man. In water van vier graden zal dat de verbintenis hebben versterkt.

Praktisch

Van Irkoetsk naar het meer: Bus vanuit het busstation voor 60 roebel. Dagelijks meerdere vertrekken. De Raketa — een snelle hydrofoilboot — vertrekt ook vanuit de stadshaven en brengt je verder langs het meer, maar in de zomer is de boot vaak volgeboekt.

Verblijf in Listvyanka: Homestays via de informatiepost in het dorp, rond de 400 roebel per nacht. Comfort is beperkt: buitenwc, harde slaapplank, gebruik van de banja apart betalen. Hotels zijn duurder en beperkt beschikbaar.

Bolshie Kothy: Een klein dorp verder langs het meer, zonder weg — alleen per boot bereikbaar. In de zomer beperkt bootaanbod en snel volgeboekt. Plan dit van tevoren of accepteer dat het niet lukt.

Wandelen: Neem insectenspray mee. De kliffenpaden zijn niet gemarkeerd maar logisch te volgen. Goede schoenen zijn noodzakelijk. De steilere stukken vragen aandacht.

Let op: alle prijzen zijn van 2005 en sterk veranderd. Het Baikalmeer is sindsdien populairder geworden bij Russische en buitenlandse toeristen, en Listvyanka is navenant commerciëler. De natuur is hetzelfde gebleven.

Af en toe kun je de overkant zien, vijftig kilometer verderop. Maar meestal is het mistig. Het meer houdt zijn schaal voor zich.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Mooi verhaal? ☕ Trakteer me op een koffie.