In de Trans-Siberische trein naar Novosibirsk

We hebben bewust de trage lokale trein genomen en niet de snelle toeristentrein: die is goedkoper, en zet ons midden in het Russische leven in plaats van ertussenuit. Voor de komende dagen en nachten nestelen we ons in de tweepersoonscoupé die we in de tweedeklaswagon krijgen toegewezen, normaal de slaapplek van de Provodnitsa. Stipt om 00.35 uur fluit ze, en de trein vertrekt. Kedeng, kedeng. Op dat ritme vallen we in slaap, en pas ver voorbij Moskou worden we wakker. Naast de coupé staat de samovar, een kolengestookte boiler die de Provodnitsa op temperatuur houdt; medepassagiers schuifelen in badjas heen en weer om bekers met heet water te vullen, en wij tappen er onze koffie en thee uit.

Schaken om de drankrekening

Tot rust kom je niet. Juist door die keuze zijn we de enige niet-Russen aan boord, een bezienswaardigheid: de eerste Nederlanders die de meesten ooit ontmoeten, en de opblaasbare wereldbol gaat van hand tot hand. Een paar coupés verder zitten zes mannen uit Irkutsk die bij de spoorwegen wagons en locomotieven bouwen, op de terugweg van een twaalfdaagse cursus in Moskou: vijf dagen heen en vijf dagen terug, hier doodgewoon. Ik word uitgedaagd voor een paar potten schaak, inzet de drankrekening. De verwachte afgang blijft uit en het wordt een gelijkspel, waarmee ik vrienden voor het leven maak. Dat scheelt ook bij de Provodnitsa: betaalden we eerst de toeristenprijs (de Rus één roebel, de toerist vijf), nu we met de Russen optrekken zakt hij vanzelf.

Vrienden in Rusland roken en drinken samen, waardoor het zicht op het landschap al snel op meerdere manieren vertroebelt.

Tot voorbij de Oeral

Het landschap is eindeloos en eentonig: dichte natte naaldbossen in alle richtingen, tot aan de Oeral, waarna we in Azië zijn en er weinig verandert. Eerst dennen en berken, verderop alleen nog berken. Juist de herhaling en de eindeloosheid maken het indrukwekkend. Douchen is er niet bij; voor water zijn we aangewezen op een straaltje boven een steeds goorder toilet, al laat de Provodnitsa ons soms het hare gebruiken. Om haar salaris aan te vullen drijft ze handel in frisdrank, pivo en koekjes. Bij de stops bekijken we de waar van de lokale verkopers die van de trein leven: knuffelberen, bosaardbeien, dekens, gedroogde vis. Na een lange stop in Jekaterinenburg, waar de laatste tsaar werd geëxecuteerd, rijden we via Omsk naar Novosibirsk. Ik ben inmiddels omgedoopt tot Jochem, Floor tot Flora, en we stappen uit op 3.343 kilometer van Moskou.

Mooi verhaal? ☕ Trakteer me op een koffie.