Kaunas is de tweede stad van Litouwen en voelt daar ook naar. Het mist de internationale naamsbekendheid van Vilnius, de flonkering van een eerste stad, en heeft daarvoor in de plaats iets nuchterders en authentieks. De stad ligt in het binnenland, op het snijpunt van de rivieren Neris en Nemunas, en was in het interbellum — toen Vilnius bij Polen hoorde — de tijdelijke hoofdstad van Litouwen. Die periode heeft het stadscentrum gevormd: brede boulevards, modernistische gebouwen uit de jaren twintig en dertig, en een architectuur die iets Scandinavisch heeft.
Het centrum en de oude stad
De Laisvės alėja, de “Vrijheidslaan”, is de centrale as van de stad: een breed voetgangersgebied van anderhalve kilometer met winkels, terrassen en aan het einde de St. Michaëlskerk. Haaks hierop ligt de oude stad rond de Ratushausplatz, het stadhuisplein, met goed bewaarde gotische en renaissance gevels. Het stadhuis wordt in de volksmond de “Witte Zwaan” genoemd vanwege zijn sierlijke witte toren.
Fort IX en de Holocaust
Buiten het centrum, in een heuvelige buitenwijk, ligt het Neunde Fort: een negentiende-eeuws Russisch defensiefort dat tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt als executieplaats. Hier werden tussen 1941 en 1944 meer dan dertigduizend mensen vermoord, overwegend Joden uit Kaunas en de omgeving. Het fort is nu een museum. Het is een van de indringendste plekken in Litouwen om de omvang van de Holocaust in deze regio te begrijpen.
Žaliakalnis en de funiculair
De wijk Žaliakalnis, de “Groene Heuvel”, ligt boven het centrum en is verbonden met de benedenstad via een kleine funiculair uit 1931 die nog steeds rijdt. Boven ligt een rustige woonwijk met houten huizen en een uitzicht over de stad. Het is een kwartier om rustig door te lopen als contrast met het drukke centrum.
Praktische informatie
Kaunas ligt op zo’n negentig kilometer van Vilnius, bereikbaar per bus in anderhalf uur. Het Kaunas vliegveld heeft verbindingen met Ryanair naar West-Europa. De stad heeft een compact centrum dat te voet goed te verkennen is. Er zijn minder toeristische voorzieningen dan in Vilnius, wat het ook minder druk maakt.
Op het plein voor het stadhuis staat ’s middags een markt. Niet voor toeristen, maar voor de buurtbewoners die groenten komen halen. Niemand kijkt op van een vreemdeling die rondloopt.