Istanbul is met ongeveer vijftien tot zestien miljoen inwoners verreweg de grootste stad van Turkije en een van de grootste van Europa. De stad ligt aan weerszijden van de Bosporus, de zeestraat die de Zwarte Zee met de Zee van Marmara verbindt en die Europa van Azië scheidt. Daarmee is Istanbul de enige metropool ter wereld die op twee continenten ligt.
Een stad in lagen
Istanbul is achtereenvolgens hoofdstad geweest van het Romeinse Oostrijk, het Byzantijnse rijk en het Ottomaanse rijk. Onder de namen Byzantium, Constantinopel en uiteindelijk Istanbul groeide het uit tot het scharnierpunt tussen oost en west. Die opeenstapeling is zichtbaar gebleven. De Hagia Sophia begon als Byzantijnse kerk, werd moskee, daarna museum en is nu opnieuw moskee. Vlakbij staan de Blauwe Moskee en het Topkapı-paleis, het bestuurscentrum van de Ottomaanse sultans.
Het historische schiereiland, Sultanahmet, trekt het leeuwendeel van de toeristen. De Grote Bazaar en de Egyptische Bazaar liggen er vlakbij, maar het echte handelsleven speelt zich af in de straten daaromheen, waar elke steeg zijn eigen specialisme heeft: gereedschap, bruidsjurken, verlichting, machineonderdelen.
De Gouden Hoorn en de twee gezichten van de stad
De Gouden Hoorn, een inham van de Bosporus, scheidt het oude Sultanahmet van het noordelijker gelegen Beyoğlu. Aan die overzijde, rond de Istiklal-straat en het Taksimplein, ligt het modernere, uitgaansgerichte Istanbul. Hier wordt bier en rakı geschonken en is het straatleven westerser van karakter. De twee delen van de stad, gescheiden door een smalle strook water, tonen de spanning die door heel Turkije loopt: tussen traditie en moderniteit, tussen religieus en seculier.
De Aziatische oever, met wijken als Kadıköy en Üsküdar, is rustiger en woongerichter, en wordt door veel Istanbullu’s als het aangenaamst beschouwd. Veerboten kruisen de Bosporus voortdurend; de oversteek is een van de goedkoopste en mooiste tochten die de stad te bieden heeft.
Een groeiende metropool
De stad blijft groeien, met jaarlijks tienduizenden nieuwe inwoners, voor een groot deel migranten uit Anatolië en het buitenland. Dat zet de infrastructuur onder druk: het verkeer staat structureel vast, en metro, tram en veerboten vangen samen het grootste deel van de verplaatsingen op. Voor wie aankomt vanuit een rustiger deel van Europa is de eerste indruk er een van geluid, geur en onophoudelijke beweging.
Een smalle strook water scheidt het oude Istanbul van het nieuwe, en wie de veerboot neemt steekt in tien minuten over van het ene Turkije naar het andere.