Met de Trans-Siberische trein naar Novosibirsk

Uit het reisverslag van de grote reis over land, juni 2005. Geschreven onderweg, in de woorden van mijn toenmalige ik: vanaf hier reizen Floor en ik met z’n tweeën verder, per trein Siberië in.

We worden ontspannen wakker in ons eigen tweepersoonscoupeetje, waar we geluk mee hebben gehad, na goed geslapen te hebben op de cadans van de trein en in de geur van staal, olie en mensen. Het plan is om deze rit te gebruiken om tot rust te komen, te lezen en het dagboek bij te werken. Daar komt niets van terecht. Binnen een uur hebben we contact met een groep Russen die bij de spoorwegen werken en met wie we de komende dagen optrekken. We zitten namelijk niet in een toeristentrein maar tussen de Russen, en we zijn de enige buitenlanders aan boord. Met ons beetje Russisch en hun paar woorden Engels begrijpen we elkaar volledig, oftewel niet. Ik word uitgedaagd voor een potje schaak, inzet vijf pivo, en win. Daarna komen het handjedrukken, de wodka en het Russische eten, waaronder voor het eerst omul, gedroogde vis uit het Baikalmeer.

Ondertussen dendert de trein maar door. Wat je buiten ziet is eentonig, en juist daarom indrukwekkend. Tot de Oeral verandert er weinig: naald- en berkenbos, buiten een drassige bende, af en toe een verzakt groepje houten huizen langs het spoor. Bij de stations even de benen strekken, waar de lokale bevolking van alles verkoopt. De Oeral, en daarmee de grens tussen Europa en Azië, missen we door de nacht, dus we worden allebei voor het eerst wakker in Azië. Vlak voor Novosibirsk wordt het landschap anders: minder nat, het bos trekt zich terug, en er komen weidse vergezichten over grasland.

De trein is een onlosmakelijke schakel in het Russische leven: hoe overbrug je anders die afstanden, en hoe houd je het land anders bij elkaar?

Het huiselijke leven aan boord

De trein zelf is een avontuur op zich. Een nette coupé in een wagon van negen, overal vloerbedekking, wanden bekleed met hout. Van de samovar met heet water, in elke wagon aanwezig, wordt continu gebruikgemaakt: voor thee en koffie, maar vooral voor instantmaaltijden. De provodnitsa, conductrice en moeder tegelijk, houdt er een handeltje op na (pivo, frisdrank, versnaperingen) en zorgt dat de boel schoon blijft. Wij treffen een fanatieke poetser, dus zelfs de wc met wasbak is niet vies. Er hangt een luchtje, maar dat hangt inmiddels over ons hele lijf. In het begin is ze streng, maar net als iedereen aan boord ontdooit ze. Al die uren en dagen zijn eigenlijk afzien, maar de Russen ondergaan het en maken er samen het beste van, met een huiselijke sfeer waarin iedereen op elkaar let.

Novosibirsk en Akademgorodok

In Novosibirsk blijkt overnachten in een willekeurig hotel niet zomaar te kunnen: meestal is een reservering vereist, zelfs met ons zakenvisum. We belanden noodgedwongen in een te duur hotel, zestig euro, maar na de trein is dat zo gek nog niet: we stinken en de kleren moeten door de was. Novosibirsk ligt aan de Ob en telt 1,9 miljoen inwoners midden in Siberië. De stad was ooit verboden terrein voor buitenlanders vanwege geheime zaken in de omgeving. Veel te beleven is er niet, maar juist daarom is het precies wat we nodig hebben: liggen in het park, terrasje, Baltika-pivo, en vijf uur tijdsverschil met thuis. Om enigszins mee te komen met al het uiterlijk vertoon in de stad gaan we zelfs naar de kapper, weer met het woordenboek in de aanslag (wat korter, niet te kort, alleen de puntjes).

Met een gedeelde minibus rijden we naar Akademgorodok, ooit het geheime brein van de Sovjet-Unie, waar de knapste koppen en onderzoeksinstituten zaten. Tot voor kort verboden gebied, nu een groene, ruim opgezette plek waar vooral jonge Russen in de ICT floreren. Vlakbij ligt de Ob Sea, een stuwmeer in de Ob. Een prachtig groot meer, maar bezaaid met lege flessen, glas en verpakkingen. Het viel ons in de trein ook al op dat afval hier gewoon uit het raam gaat, onder het mom dat arme mensen langs het spoor het opruimen voor een bijverdienste. Bij het meer denken we daar anders over: je gaat niet tussen het afval liggen tenzij je er anders naar kijkt. Wij nemen onze zooi in elk geval weer mee. ’s Avonds een vuur, worstjes aan een stok, en als het donker wordt de tent op het strand. Dit is het echte reizen: ergens komen waar je van tevoren geen benul van had.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Meer uit deze reis

Elf uur grens: het ijzeren gordijn naar Mongolië23 juni 2005Listvyanka: de banja en het diepste meer ter wereld20 juni 2005Irkutsk, het Parijs van Siberië dat tegenvalt19 juni 2005

Plan je eigen reis door Rusland

De reisgids bundelt alle praktische artikelen: vervoer, overnachten, geld en de beste routes.

Naar de reisgids Rusland ›Alle fietsartikelen ›