Anatolië, het Aziatische deel van Turkije, is een van de oudste cultuurgebieden ter wereld. Door zijn ligging tussen Europa, het Midden-Oosten en de Kaukasus is het de doorgang geweest voor talloze volken, en de resten van hun beschavingen liggen vaak op korte afstand van elkaar.
Hettieten en de bronstijd
Een van de vroegste grootmachten was het Hettitische rijk, dat in het tweede millennium voor Christus grote delen van Anatolië beheerste vanuit zijn hoofdstad Hattusa, bij het huidige Boğazkale. De Hettieten waren tijdgenoten van de Egyptische farao’s en stonden in 1274 voor Christus tegenover hen in de slag bij Kadesh, gevolgd door een van de oudste bekende vredesverdragen. Rond 1200 voor Christus stortte hun rijk in, in de bredere ineenstorting die het einde van de bronstijd kenmerkte.
In de eeuwen daarna kenden delen van Anatolië andere machten, zoals de Frygiërs, de Lydiërs (die als eersten munten sloegen) en, langs de kusten, de Griekse kolonisten die handelssteden stichtten.
Grieken, Perzen en Romeinen
De Egeïsche kust van Anatolië werd een kerngebied van de Griekse wereld, met steden als Efeze en Milete. Het binnenland viel beurtelings onder Perzische en, na de veroveringen van Alexander de Grote, Hellenistische heerschappij. In het noorden, langs de Zwarte Zee, ontstond het koninkrijk Pontus, waarvan de in de rotsen uitgehouwen koningsgraven boven Amasya nog te zien zijn.
Vanaf de tweede eeuw voor Christus kwam Anatolië geleidelijk onder Romeins bestuur. Onder Rome bloeiden de steden, werden wegen en aquaducten aangelegd, en verspreidde zich in de eerste eeuwen na Christus het christendom; verschillende van de vroegste christelijke gemeenten lagen in Anatolië.
Byzantium en Constantinopel
Toen het Romeinse rijk in 330 na Christus zijn hoofdstad naar het oosten verplaatste, werd het Griekse Byzantium herdoopt tot Constantinopel, het huidige Istanbul. Na de val van het westelijke Romeinse rijk leefde het oostelijke deel ruim duizend jaar voort als het Byzantijnse rijk, christelijk en Grieks van taal en cultuur. Constantinopel was eeuwenlang de grootste en rijkste stad van Europa, en de Hagia Sophia het pronkstuk ervan.
Het Byzantijnse rijk kromp gestaag onder druk van nieuwe machten. In 1071 verloren de Byzantijnen de slag bij Manzikert tegen de Seltsjoekse Turken, waarna Turkse volken zich blijvend in Anatolië vestigden. Het was het begin van een geleidelijke verturksing van het schiereiland, die de weg vrijmaakte voor de opkomst van de Ottomanen.
In Anatolië liggen de fundamenten van een bronstijdrijk, een Pontisch koningsgraf en een Byzantijnse kerk soms binnen één dagreis, en de geschiedenis ligt er letterlijk in lagen op elkaar.