
Voordat we bij Budget in Marrakesh de sleutel van de Suzuki omdraaien, lopen we met de camera een rondje om de auto. Elke kras staat erop, zodat er bij het inleveren niets te bespreken valt. De stad uitrijden is daarna vooral meebewegen: ezelkarren, scooters en fietsen delen de rijbaan met de auto’s, en de rijrichting is hier eerder een suggestie dan een regel. Een flink stuk hangen we achter een vrachtwagen die volgeladen is met olijfbomen.
De route over de Atlas

De N9 is de enige asfaltweg die de Hoge Atlas op dit punt oversteekt, en dat zie je aan het vrachtverkeer dat met ons mee omhoog kruipt. De Hoge Atlas is de hoogste keten van het hele Atlasgebergte, met toppen boven de 4.000 meter, en in januari ligt daar sneeuw op. Het eerste stuk vanuit de stad is vlak en rommelig: acaciabomen, palmen, ommuurde villa’s en resorthotels, met de witte bergkam steeds recht voor de motorkap.
Voorbij Touama begint het echte klimwerk. De grond is roodbruin en arm, en het regenwater heeft er geulen in uitgesleten. De dorpen zijn opgetrokken uit dezelfde aarde als de helling waartegen ze staan. Je ziet ze pas als je er al bijna voorbij bent.
Taddert ligt op ongeveer 1.650 meter, aan de voet van het steilste deel. We lunchen er met tajine op een terras boven de bergrivier. Daarna volgen de haarspeldbochten naar de Tizi n’Tichka op 2.260 meter. De Fransen legden de weg over deze pas aan tijdens het protectoraat, als verbinding tussen de Atlantische kust en de Sahara. Hij is sindsdien verbreed en beter gemarkeerd, maar de hoogte is gebleven wat ze was. Bovenaan ligt verse sneeuw, en daarin staat een bus scheef naast het asfalt. We sturen er stapvoets langs.
De afdaling naar de Sahara

Aan de zuidkant verandert alles tegelijk. De sneeuw blijft nog een tijd langs de weg liggen, maar de hellingen zijn kaal en lopen in kleur van paars tot roestbruin. Huizen en dorpen zijn hier van pisé: gestampte klei uit de rivieroever, in dezelfde tint als de berg erachter. Groen groeit alleen nog in de rivierbeddingen, waar dadelpalmen, riet en bloeiende cactussen staan.
Ouarzazate ligt in de open vlakte waar de routes uit de Atlas, de Draa en de Dadès samenkomen. De stad telt zo’n 70.000 inwoners en heeft met de Atlas Corporation Studios een filmindustrie die haar de bijnaam Hollywood van Marokko oplevert. Gladiator, Babel en Lawrence of Arabia zijn deels in deze omgeving gedraaid. We rijden er zonder te stoppen doorheen en draaien de N10 op, de Route des Kasbahs door de Dadès-vallei.
Skoura en het privékasteel
Skoura begint als een stoffige doorgaande weg langs betonnen winkels, zo’n dertig kilometer voorbij Ouarzazate. Het interessante deel ligt erachter. Een zandpiste brengt ons naar Kasba les Nomades: een lemen burcht met op elke hoek een toren en muren van bijna een meter dik. Behalve wij logeert er niemand, dus de torenkamer en de rest van het kasteel zijn voor ons alleen.
Zo’n kasba was de versterkte kern van een nederzetting, het woonhuis van het dorpshoofd of van een machtige familie. Langs de Dadès staan er tientallen. Een paar zijn hersteld en verbouwd tot hotel, zoals deze. De rest lost langzaam op in de grond waaruit ze gebouwd zijn.
De woestijn is in januari ’s nachts koud. Bij het diner, lamstajine met een korianderomelet erover, staat een straalkachel op tafel, en op het bed liggen vier dekens opgestapeld.
De oase van Skoura

Pas de volgende ochtend zien we waar we eigenlijk zijn. Een gids neemt ons mee het palmbos in dat achter de kasba begint. Tussen de palmen wonen dertigduizend mensen, wat je vanaf de doorgaande weg nooit zou vermoeden. Vanaf een uitkijkpunt is het groen een scherp afgebakend blok in een verder kale, roodbruine vlakte.
Het water komt uit de bergen, via een khettara: een ondergrondse tunnel van twintig kilometer, met de hand uitgegraven en zeker tweeduizend jaar oud. Boven de grond zie je er alleen een lange rij putten van, als een stippellijn door het land. Dit soort tunnels komt in heel Marokko voor en houdt oases ook in droge jaren bewoonbaar.
Zoals elke rondleiding in Marokko eindigt ook deze in een tapijtwinkel, met muntthee. We drinken het glas leeg, betalen de gids en vertrekken met lege handen.
De Hoge Atlas scheidt klimatologisch en cultureel twee werelden: de vruchtbare, dichtbevolkte kustgebieden in het noorden en de droge, dunbevolkte Sahararegio’s in het zuiden. De bergbewoners, voor een groot deel Amazigh (Berbers), leven van veeteelt en kleinschalige landbouw in de valleien. Migratie naar de steden is al decennialang een constante.
Praktische informatie
Route Marrakesh–Ouarzazate: De N9 over de Tizi n’Tichka (2.260 m) is de hoofdroute en de enige volledig geasfalteerde verbinding. Rij je zelf, reken dan op 3–4 uur voor de 200 kilometer vanwege de haarspeldbochten. De weg is de laatste jaren flink opgeknapt.
Tizi n’Tichka in de winter: In januari en februari kan er sneeuw liggen op de pas. De weg blijft meestal open, maar controleer van tevoren de wegomstandigheden.
Stoppen in Taddert: Op zo’n 1.650 meter, net voor de zwaarste klim. Meerdere restaurants met terrassen boven de bergrivier. Goed punt voor koffie of lunch.
Ouarzazate: Grote stad, uitvalsbasis voor de regio. Filmliefhebbers kunnen de Atlas Corporation Studios bezoeken. Er zijn goede hotels en restaurants als je er de nacht doorbrengt.
Kasba les Nomades (Skoura): Neem vanuit de N10 de onverharde piste af richting het palmbos. Te rijden met een gewone auto. Reserveer van tevoren in het hoogseizoen (maart–april, oktober–november). Een torenkamer kostte begin 2012 150 dirham, het diner 70 dirham per persoon.
Oase van Skoura met gids: Een rondleiding regel je via je accommodatie; wij betaalden 150 dirham. Spreek het bedrag vooraf af. De tour eindigt vrijwel altijd in een tapijtwinkel, kopen is niet verplicht.
Khettara: De ondergrondse irrigatiekanalen zijn herkenbaar aan de rij gaten in de bodem. Een lokale gids wijst ze aan. Minimaal 2.000 jaar oud en nog steeds in gebruik.

Deze verhalen schrijf ik zelf, onderweg, zonder advertenties en zonder sponsor. Vond je het de moeite waard? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Marokko: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Marokko: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Marokko: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit dit verhaal
Meer foto’s uit Marokko ›




Waar dit verhaal ligt
Bekijk de volledige kaart van Marokko ›
Meer uit deze reis
Alle verhalen uit Marokko ›
Marokko | Fietsen naar de rand van de Sahara15 januari 2025
Van de bergen naar de woestijn in Marokko: De eindeloze weg terug23 december 2024
Van de bergen naar de woestijn in Marokko: De tanende oases van de Drâa22 december 2024Plan je eigen reis door Marokko
De reisgids bundelt alle praktische artikelen: vervoer, overnachten, geld en de beste routes.
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen