Over de Ho Chi Minh-route naar Pa-Am

Op de motor rijden we naar het oosten, naar Pa-Am, in het grensgebied met Vietnam, langs een deel van de Ho Chi Minh-route. Na een paar honderd meter staat mijn tank al droog: dat de afgesproken prijs exclusief benzine is, wordt hier serieus genomen, en de gids haalt een plastic zakje brandstof. We rijden twintig kilometer over een zeer slechte rode zandweg naar een gebied waar bijna geen toeristen komen; iedereen kijkt en roept ons na. Het leven is hier armoedig: UXO in de grond, de dodelijke malariavariant, periodieke voedseltekorten, ook al rijden we langs rijstvelden.

Een raket in de jungle

In Pa-Am lopen we een junglepad af dat deel was van de Ho Chi Minh-route, eerst door een rivier waar kinderen uit de bomen springen. Er staat nog een enorme achtergebleven Russische raket, en de verhouding tussen dat materieel en de smalle junglepaden klopt niet: het is nauwelijks voor te stellen dat zoiets groots over dit terrein werd versleept. De Noord-Vietnamezen gebruikten dit als transportroute, de Amerikanen bombardeerden het, en wat de mensen hier hebben meegemaakt was niet eens hun oorlog.

Het was niet eens hun oorlog, maar zij kregen alle ellende, en die is tot vandaag niet gestopt.

Terug in Attapeu, na uren over dezelfde slechte weg waarvan we helemaal rood zien van het stof, komen we een begrafenisstoet tegen: een colonne dure auto’s voor een overleden ambtenaar, gestorven op de voor Laos hoge leeftijd van zesenvijftig. Het lichaam wordt naar de tempel gereden om te worden gecremeerd, en de as later in een stupa aan de rand van het tempelcomplex geplaatst: crematie en begrafenis tegelijk.