Marrakesh is de meest bezochte stad van Marokko en misschien ook de meest verkeerd begrepen. Reizigers die voor het eerst aankomen, verwachten het exotisme van de reisbrochure en worden vervolgens overvallen door een realiteit die tegelijkertijd ruwer en rijker is dan het plaatje.
De stad werd gesticht in 1070 door de Almoraviden, de eerste grote Amazigh-dynastie van Marokko. Haar strategische belang was van meet af aan duidelijk: Marrakesh ligt aan de rand van de Haouz-vlakte, op de plek waar de wegen vanuit het zuiden samenkomen met de handelswegen langs de Atlantische kust. Karavaanroutes vanuit de Sahara eindigden hier. Goud, slaven, ivoor en zout die per kameel uit sub-Sahara Afrika kwamen, werden hier verhandeld en doorgezonden naar de Middellandse Zee en Europa.
De medina
Het historische hart van Marrakesh is de medina — in 1985 door UNESCO erkend als werelderfgoed. Ze is groot, lawaaierig en verwarrend. De smalle straatjes zijn niet gebouwd voor westerse reizigers maar voor het dagelijks leven van een Noord-Afrikaanse stad: brommers, karren met waren, schoolkinderen, kooplieden. De souks zijn georganiseerd per ambacht — de kopersmeden bij de kopersmeden, de leerlooiers bij de leerlooiers, de kruidenverkopers bij de kruidenverkopers. Dat is de logica die je met de tijd leert zien.
De Jemaa el-Fna, het centrale plein, is de toneelzaal van de stad. Overdag: sinaasappelsap, slangenbezweerders, apenfotografen. Na zonsondergang: de eetstalletjes schieten omhoog, de verhaalvertellers en muzikanten nemen bezit van de ruimte. Het is lawaaierig, opdringerig en spectaculair tegelijk. UNESCO erkent de Jemaa el-Fna als immaterieel erfgoed van de mensheid.
Architectuur en monumenten
De Koutoubia-moskee (12e eeuw) is het meest herkenbare gebouw van Marrakesh. De minaret (77 meter) is zichtbaar vanuit grote delen van de stad en fungeert als navigatiepunt. De moskee is gesloten voor niet-moslims.
De Bahia-paleizen (19e eeuw), de Saädi-graven (16e eeuw) en de Ben Youssef-madrassa (14e–16e eeuw) zijn de klassieke historische bezienswaardighedenroute. Het Jardin Majorelle, aangelegd door de Franse kunstenaar Jacques Majorelle in de jaren twintig en later eigendom van Yves Saint Laurent, is een botanische tuin die paradoxaal genoeg een van de rustigste plekken van de stad is geworden.
Gueliz en het moderne Marrakesh
Buiten de medina ligt het Gueliz-district: het nieuwe centrum dat in de jaren tien en twintig van de vorige eeuw werd aangelegd door het Franse protectoraat. Brede boulevards, terrassen, winkels, hotels. Marrakesh is tegelijk authentiek en geconstrueerd. Het toerisme heeft de stad ingrijpend veranderd: riads zijn boetiekhotels geworden, de souks verkopen steeds meer aan toeristen dan aan locals. Maar het echte stadsgeluid — de gebedsoproep, het geklots van de fontein op de binnenplaats, de roep van de sinaasappelverkopers — is niet in scène gezet.
Marrakesh als doorgang
Voor wie naar het zuiden reist, is Marrakesh de logische vertrekplaats. Over de Tizi n’Tichka bereik je binnen drie uur de voor-Sahara bij Ouarzazate. Maar Marrakesh is meer dan een doorgang. De stad verdient minstens twee, bij voorkeur drie dagen: één om te wennen aan het tempo en de omvang van de medina, de andere om er echt in te bewegen.
Marrakesh heeft een internationale luchthaven (RAK) met directe verbindingen naar Amsterdam, Brussel en tientallen andere Europese steden. De stad ligt op 60 kilometer van de voet van de Hoge Atlas. Bij helder weer zijn de besneeuwde toppen van de Atlas zichtbaar vanuit het centrum van de stad.