Iran is bijna veertig keer zo groot als Nederland en ligt grotendeels op een hoogvlakte tussen twee bergketens. Het binnenland is droog, de randen zijn groen of juist bloedheet, en het verschil tussen de Kaspische kust in het noorden en de Perzische Golf in het zuiden is groter dan tussen Noord- en Zuid-Europa. Voor reizigers bepaalt die geografie vooral één ding: wanneer je waar moet zijn.
Twee bergketens en een hoogvlakte
In het noorden loopt de Alborz als een muur langs de Kaspische Zee. Teheran ligt aan de zuidvoet ervan, op ruim duizend meter hoogte, en op heldere dagen zie je vanuit de stad besneeuwde toppen. Het hoogste punt is de Damavand, een slapende vulkaan van 5.609 meter, zo’n 66 kilometer ten noordoosten van de hoofdstad en de hoogste vulkaan van Azië. In het westen en zuidwesten loopt het Zagrosgebergte van de Turkse grens tot aan de Perzische Golf, een reeks parallelle bergruggen met daartussen vruchtbare dalen. Shiraz en Esfahan liggen aan de oostflank van de Zagros.
Tussen en achter die ketens ligt het Iraanse plateau, gemiddeld zo’n duizend meter hoog. Het centrum en het oosten worden ingenomen door twee woestijnen. De Dasht-e Kavir, de Grote Zoutwoestijn, ligt ten zuidoosten van Teheran en bestaat grotendeels uit zoutvlaktes en moerassen onder een korst. De Dasht-e Lut, verder naar het zuidoosten, is een zand- en steenwoestijn van ruim 50.000 vierkante kilometer met hoge duinen en door de wind uitgeslepen ruggen, de kaluts. Satellietmetingen registreerden er in 2005 een bodemtemperatuur van 70,7 graden, een van de hoogste ooit gemeten. De Lut staat sinds 2016 op de werelderfgoedlijst. Steden als Yazd en Kerman liggen aan de rand van die woestijnen en bestaan alleen dankzij water dat van de bergen wordt aangevoerd.
Rivieren die het hele jaar stromen zijn zeldzaam. De Zayandeh Rud, die vanuit de Zagros door Esfahan stroomt en in het moeras van Gavkhouni eindigt, is het bekendste voorbeeld van wat er met een rivier op het plateau gebeurt. Door stuwdammen, irrigatie en de watervraag van steden en industrie staat de bedding in Esfahan het grootste deel van het jaar droog. Alleen als het water wordt doorgelaten, meestal een paar weken in het voorjaar of het najaar, loopt de stad uit naar de oevers en de oude bruggen. Wie dat meemaakt, ziet Esfahan op zijn mooist.
Groene randen
De Kaspische kust in de provincies Gilan, Mazandaran en Golestan is het tegendeel van het binnenland. Vochtige lucht van de zee regent uit tegen de noordflank van de Alborz, en daardoor groeien er loofbossen, rijstvelden en theeplantages. Het is er mild en vochtig, en in de zomer de vakantiebestemming van inwoners van Teheran.
Aan de Perzische Golf, in Khuzestan en Hormozgan, is het klimaat heet en drukkend. Ahvaz, in de vlakte van Khuzestan, behoort in de zomer tot de heetste steden ter wereld, met temperaturen die regelmatig boven de 50 graden komen. De eilanden Kish, Qeshm en Hormuz zijn in de winter juist aangenaam. In het noordwesten, rond Tabriz en in Koerdistan, zijn de winters koud en sneeuwrijk.
Beste reistijd
Voor een rondreis langs de klassieke steden, Teheran, Shiraz, Yazd en Esfahan, zijn het voorjaar en het najaar het prettigst: van half maart tot eind mei en van eind september tot half november. Overdag is het dan tussen de 20 en 30 graden, ’s nachts koel. Het voorjaar heeft het voordeel van bloeiende tuinen en groene parken, maar de eerste twee weken na Nowruz, rond 21 maart, reist half Iran door het eigen land en zijn treinen, bussen en hotels vol. In de zomer wordt het in de woestijnsteden ruim 40 graden, en het leven verschuift naar de vroege ochtend en de avond. In de winter is het binnenland koud en kan het in Teheran en Esfahan sneeuwen, terwijl het aan de Golf juist aangenaam is.
Een rondreis door Iran is daardoor ook een reis door temperaturen. Wie in mei vanuit het groene Shiraz naar Yazd rijdt, stapt na zes uur bus uit in een stad waar het tien graden warmer is en waar de windtorens niet voor de sier op de daken staan.
In Teheran kun je in maart ’s ochtends in de Alborz skiën en ’s middags in een park aan de zuidkant van de stad onder bloeiende bomen zitten.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Iran: vergelijk accommodaties ›
- Activiteiten en excursies in Iran: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit Iran
Meer foto’s uit Iran ›
Verder in de reisgids Iran
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen