Iran is met ruim 1,6 miljoen vierkante kilometer bijna veertig keer zo groot als Nederland. Het land ligt tussen de Kaspische Zee in het noorden en de Perzische Golf en de Golf van Oman in het zuiden, en grenst aan zeven landen: Turkije, Armenië, Azerbeidzjan, Turkmenistan, Afghanistan, Pakistan en Irak. Volgens het Iraanse Statistisch Centrum woonden er begin 2025 bijna 86 miljoen mensen, van wie een groot deel in de steden. Teheran, aan de voet van het Alborz-gebergte, is met zijn voorsteden een van de grootste steden van het Midden-Oosten.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Bergen rond een droog binnenland
Het hart van Iran is een hoogvlakte van rond de duizend meter, omringd door gebergten. In het noorden loopt het Alborz-gebergte, met de vulkaan Damavand van 5.609 meter als hoogste top van het land. Daarachter ligt een smalle, groene en vochtige kuststrook langs de Kaspische Zee. In het westen en zuiden loopt het Zagros-gebergte van de Turkse grens tot aan de Straat van Hormuz. Binnen die bergringen liggen twee grote woestijnen, de Dasht-e Kavir en de Dasht-e Lut. Steden als Yazd, Kerman en Kashan liggen aan de rand van die woestijnen en leefden eeuwenlang van water dat via ondergrondse kanalen uit de bergen werd aangevoerd.
Perzen en minderheden
Perzisch, in Iran Farsi genoemd, is de officiële taal en de moedertaal van ongeveer de helft van de bevolking. Daarnaast spreken grote groepen hun eigen taal. Azerbeidzjanen wonen vooral in het noordwesten rond Tabriz, Koerden in het westen langs de grens met Irak en Turkije, Loeren en Bakhtiari in het Zagros-gebergte. In de zuidwestelijke provincie Khuzestan wonen Arabieren, in het zuidoosten Baluchen en in het noordoosten Turkmenen. Bijna iedereen spreekt Perzisch als tweede taal, en op straat, op borden en in de media is het de voertaal.
Iran is een islamitische republiek met de sjiitische islam als staatsgodsdienst. Het overgrote deel van de bevolking is sjiitisch. De Koerden, Baluchen en Turkmenen zijn grotendeels soenniet. De grondwet erkent drie andere godsdiensten: het christendom, met vooral Armeense en Assyrische gemeenschappen, het jodendom en het zoroastrisme, het oude Perzische geloof dat in Yazd nog een vuurtempel en een eigen wijk heeft. De bahá’í worden niet erkend en zijn vervolgd. Hoe streng het geloof in het dagelijks leven doorwerkt, verschilt sterk per stad, per wijk en per generatie.
Drieduizend jaar in vogelvlucht
Rond 550 voor Christus stichtte Cyrus de Grote het Perzische rijk van de Achaemeniden, dat op zijn hoogtepunt van Egypte tot de Indus reikte. Persepolis bij Shiraz was een van de hoofdsteden. Na Alexander de Grote volgden de Parthen en de Sassaniden, tot de Arabische verovering in de zevende eeuw de islam bracht. De Perzische taal en cultuur bleven bestaan en kleurden de islamitische wereld. In 1501 maakten de Safaviden de sjiitische islam tot staatsgodsdienst. Onder sjah Abbas werd Esfahan rond 1600 hoofdstad, met het Meydan-e Imam en de bruggen over de Zayandeh Rud die er nog altijd staan.
In de twintigste eeuw moderniseerde de Pahlavi-dynastie het land met harde hand en in nauwe band met het Westen. De revolutie van 1979 maakte er een islamitische republiek van, met een religieuze leider boven de gekozen president. Daarna volgden de oorlog met Irak van 1980 tot 1988, decennia van sancties, de nucleaire deal van 2015 en het opnieuw invoeren van Amerikaanse sancties in 2018. In 2025 en 2026 voerden Israël en de Verenigde Staten aanvallen uit op Iran. Ayatollah Ali Khamenei, sinds 1989 de hoogste leider, kwam daarbij op 28 februari 2026 om het leven. Zijn zoon Mojtaba Khamenei volgde hem op; Masoud Pezeshkian is president.
Wat de reiziger aantreft
Wie in Iran reist, ziet een land waar het officiële beeld en het dagelijks leven ver uit elkaar liggen. Vrouwen dragen verplicht een hoofddoek, maar in Teheran en Esfahan hangt die vaak los over het haar. Alcohol is verboden, maar in de parken zit iedereen ’s avonds aan de thee of de waterpijp. De meeste internationale websites zijn geblokkeerd, en wie internet gebruikt, doet dat achter een VPN. Reizigers die het land in 2016 en 2017 bezochten, toen de sancties tijdelijk waren opgeheven, beschrijven vooral de gastvrijheid: gastgezinnen die hun eigen slaapkamer afstaan en onbekenden die op straat een gesprek beginnen.
Reizen is er wel ingewikkelder dan in de buurlanden. Buitenlandse bankpassen werken niet, binnenlandse kaartjes koop je met een Iraanse bankpas en het Nederlandse reisadvies is sinds oktober 2022 rood. De artikelen over praktische informatie, vervoer en geld in deze reisgids gaan daar dieper op in.
Op de biljetten staat de rial, maar wie in Iran een prijs vraagt, krijgt een bedrag in toman: één nul minder, en dus een bedrag dat tien keer te laag lijkt.
Plan je reis
- Overnachten in Iran: vergelijk accommodaties ›
- Activiteiten en excursies in Iran: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit Iran
Meer foto’s uit Iran ›
Verder in de reisgids Iran
Alle gidsartikelen ›Achtergrond
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen