Tallinn: de Baltische hoofdstad die Soviet-vooroordelen aan stukken rijt

Panorama van Tallinn met de middeleeuwse oude stad, torenspitsen en de moderne skyline erachterAlle foto’s uit Estland ›

Door Mette Janssen

Aankomst: van Sloterdijk naar streetart

Nog voordat de trein Amsterdam Sloterdijk bereikt, heb ik door dat er stront aan de knikker is. Brand op het spoor richting Schiphol. Einde treinreis, einde planning. Even kort schakelen: met de snelheid van iemand die haar vlucht niet wil missen, boek ik een Uber zolang dat nog betaalbaar is. Op het perron vis ik nog drie gestrande medereizigers op en met zijn vieren racen we richting Schiphol.

Bij de incheckbalie staat Chantal al op me te wachten. Samen gaan we de komende tweeënhalve week de Baltische Staten verkennen. Het is lang geleden dat ik zo luxe kon inpakken: geen rugzak, geen fietstassen. Die extra spijkerbroek, dat tweede paar schoenen, wat “voor het geval dat”-kleding — allemaal mee, zonder schuldgevoel. Met bijna 12 kilo bagage check ik in. Wat een weelde.

Na een vlotte vlucht landen we in Tallinn. Omdat het nog vroeg genoeg is, trekken we direct naar Telliskivi: ooit een wat troosteloos industrieterrein, nu het bruisende domein van start-ups, creatievelingen en barista’s met baarden. Kleurrijke streetart, gezellige cafés, trendy restaurants. Hot & happening. En wij passen er moeiteloos tussen.

Tallinn maakt direct indruk

Eerlijk gezegd wist ik niet precies wat ik van Tallinn moest verwachten. In mijn hoofd had ik alvast een decor opgebouwd van grauwe Sovjet-flats, eindeloze betonblokken en hier en daar een troosteloze Lada op een parkeerplaats.

Hoe anders de werkelijkheid. Nog voor we goed en wel de oude stad binnenlopen, kijken we onze ogen uit. Prachtige art-nouveaugebouwen in zachte pasteltinten, statige gevels — de sfeer doet eerder denken aan een filmdecor dan aan een voormalige Sovjetrepubliek.

Tijdens een free walking tour loodst een charmante gids ons langs sfeervolle pleinen, kronkelende steegjes en indrukwekkende kerken. Rode pannendaken, koopmanshuizen die ooit het decor vormden voor welvarende handelaren, orthodoxe kerken met glimmende uienkoepels en een imposante stadsmuur met wachttorens die er nog verrassend goed bij staan.

Die muur stond daar niet voor de sier. Tallinn heeft eeuwenlang gefungeerd als speelbal van grotere buren: Duitsers, Zweden, Denen en Sovjets — ze kwamen allemaal langs, en niet om gezellig te citytrippen.

Estland kende slechts twee korte periodes van onafhankelijkheid: van 1918 tot 1940, en opnieuw vanaf 1991 na de val van de Sovjet-Unie. De sporen van al die bezettingen zijn nog overal zichtbaar: in de architectuur, in de cultuur, in de taal.

Wat ook opvalt: hoe compact dit alles is. Tallinn telt circa 450.000 inwoners — wat betekent dat bijna een derde van de hele Estse bevolking in deze ene stad woont. Dat is voor een Europese hoofdstad uitzonderlijk veel. Tegelijk heeft het land een reputatie opgebouwd die veel groter is dan zijn omvang doet vermoeden: Estland was in 2005 het eerste land ter wereld met internetstemmen, bood als eerste e-residency aan buitenlanders aan, en is de bakermat van Skype en Bolt. In de oude stad loop je langs middeleeuwse gevels, maar het land erachter is een van de meest digitaal vooruitstrevende van Europa.

Twee volksgemeenschappen in één stad

Wat mij het meest verbaast: Tallinn bestaat in feite uit twee werelden. Ongeveer 60% van de inwoners spreekt Ests, zo’n 40% Russisch. Die Russischtalige gemeenschap ontstond grotendeels na de Tweede Wereldoorlog, toen veel Esten werden gedeporteerd en er Russen voor in de plaats kwamen.

Ik vraag onze gids hoe de verhouding tussen die twee groepen vandaag de dag is. Haar antwoord is even kort als onthutsend: “Er is geen relatie.” Men leeft grotendeels langs elkaar heen, met eigen wijken, eigen scholen en zelfs eigen universiteiten. Beide groepen hebben hetzelfde Estse paspoort, maar de overlap houdt daar grotendeels op. Landelijk gaat het om zo’n 25% Russischtaligen, geconcentreerd in Tallinn en in het noordoosten van het land — de regio Ida-Virumaa, grenzend aan Rusland. Sinds de Russische invasie in Oekraïne in 2022 is de spanning tussen de Estse overheid en die gemeenschap verder opgelopen.

Dan deelt ze een opmerkelijk familieverhaal. Haar moeder is van oorsprong Russisch, maar leerde vloeiend Ests, nam een Estse naam aan en poetste haar Sovjet-achtergrond zorgvuldig weg na haar huwelijk met een Est-talige man. Pas vijf jaar geleden ontdekte onze gids dat haar moeder een heel ander verleden had dan ze altijd had gedacht. Zelfs binnen één gezin kan de geschiedenis hier nog verrassingen opleveren.

Bizar. En tegelijk een tastbare herinnering dat geschiedenis hier niet in boeken zit, maar gewoon nog op straat rondloopt.

Meer uit deze serie:
Estland: gevangenis onder water, veenmoerassen en liefde op het eerste gezicht →

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Foto’s uit dit verhaal

Meer foto’s uit Estland ›

Meer uit deze reis

Alle verhalen uit Estland ›

De grens over naar Rusland: het groene briefje6 juni 2005Leeg Estland: het urangebied bij Narva en de witte nachten2 juni 2005

Plan je eigen reis door Estland

De reisgids bundelt alle praktische artikelen: vervoer, overnachten, geld en de beste routes.

Naar de reisgids Estland ›

Jeroen Kleiberg

I like to explore some more

Over mijReisfotografieMijn uitrusting

Nieuwe verhalen in je mail

Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.

E-mailadres*

Voornaam

Achternaam

Abonneren

Waardeer je dit blog?

Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.

☕ Trakteer me op een koffie

Naam*

E-mailadres*

Bedrag () *5,0010,0015.0025.00

iDEAL | Wero
Card
Overboeking
PayPal

Hierbij machtig ik om het bovenstaande bedrag periodiek van mijn rekeningnummer af te schrijven.

Laat dit veld leeg