Turkije heeft ongeveer 85 miljoen inwoners. De overgrote meerderheid identificeert zich als Turk, maar het land kent belangrijke minderheden, waarvan de Koerden de grootste zijn. De huidige bevolkingssamenstelling is voor een deel het product van de overgang van het multi-etnische Ottomaanse rijk naar de nationale staat die in 1923 werd gesticht.
Turken en Koerden
De Turkse meerderheid spreekt Turks, een Turkse taal die niet verwant is aan de Indo-Europese talen van Europa en het Midden-Oosten. De Koerden, met naar schatting vijftien tot twintig procent van de bevolking, wonen vooral in het zuidoosten van het land en spreken Koerdisch, een Indo-Europese taal. De positie van de Koerdische minderheid is decennialang een politiek geladen kwestie geweest, met perioden van gewapend conflict tussen de staat en Koerdische bewegingen. Veel Koerden wonen inmiddels ook in de grote steden in het westen, vaak als gevolg van migratie.
Daarnaast zijn er kleinere groepen, zoals Arabieren in het zuiden, en de Laz en andere groepen langs de oostelijke Zwarte Zee-kust, die hun eigen taal en gebruiken deels hebben behouden.
De erfenis van een uiteengevallen rijk
Het Ottomaanse rijk was eeuwenlang een lappendeken van volken en geloven, met grote Griekse, Armeense en joodse gemeenschappen. Die diversiteit is in de twintigste eeuw grotendeels verdwenen. De Armeense bevolking werd tijdens de Eerste Wereldoorlog het slachtoffer van massale deportaties en moorden, door de meeste historici aangeduid als genocide, een kwalificatie die de Turkse staat afwijst. In 1923 volgde een bevolkingsuitwisseling met Griekenland, waarbij de orthodoxe Griekse bevolking van Anatolië, waaronder die van de Zwarte Zee-kust, naar Griekenland vertrok en moslims uit Griekenland naar Turkije kwamen. Verlaten kerken en kloosters, zoals het Sümela-klooster bij Trabzon, herinneren aan die verdwenen gemeenschappen.
Migratie naar binnen en buiten
De Turkse bevolking is sterk in beweging geweest. Binnen het land trokken miljoenen mensen van het platteland naar de steden, met Istanbul als grootste magneet; de stad groeit nog jaarlijks met tienduizenden inwoners. Naar buiten toe vertrok vanaf de jaren zestig een grote stroom arbeidsmigranten naar West-Europa, vooral Duitsland en Nederland. Die migratie heeft een blijvend dubbel verband geschapen: in vrijwel elk dorp is er wel iemand die in Duitsland of Nederland heeft gewerkt of familie daar heeft, en het Duits dat reizigers onverwacht tegenkomen is daarvan het directe gevolg.
In elk dorp is er iemand die een tijd in Duitsland of Nederland heeft gewerkt, en in elke verlaten kerk zit het bewijs van wie er ooit nog meer woonde.