De Turkmeense munt is de manat, en die heeft twee prijzen. De officiële koers ligt sinds 2015 vast op 3,5 manat voor een dollar. Op straat krijg je een veelvoud daarvan. Dat verschil is geen detail voor de boekhouding maar de kern van de Turkmeense economie: het bepaalt wat een reis kost, wat een salaris waard is en waarom er in de winkels soms niets ligt.
Waarom de koers vastligt
Een vaste wisselkoers is een politiek instrument. Zolang de staat volhoudt dat de manat 3,5 per dollar waard is, ziet de economie er op papier gezond uit en blijven importen op papier betaalbaar. In werkelijkheid heeft de centrale bank te weinig deviezen om aan die koers te leveren, dus wordt de toegang tot dollars gerantsoeneerd. Wie geen dollars via de bank kan krijgen, zoekt ze elders, en zo ontstaat een parallelle markt waarop de manat vele malen minder waard is.
Voor de bevolking is dat pijnlijk rekenwerk. Salarissen en pensioenen worden in manat uitbetaald tegen een waarde die de staat vaststelt, terwijl geïmporteerde goederen de straatkoers volgen. Een pensioen dat tegen de officiële koers fatsoenlijk oogt, is tegen de reële koers een schijntje. Sinds 2016 zijn er periodiek voedseltekorten en rantsoenering van basisproducten, en de gratis verstrekking van gas, elektriciteit, water en zout, decennialang het bewijsstuk van staatszorg, werd op 1 januari 2019 afgeschaft.
Voor de reiziger draait het om aan welke kant van dat verschil je terechtkomt. Wissel je tegen de officiële koers, dan is Turkmenistan onaangenaam duur: hotelprijzen voor buitenlanders, entreegelden en tours zijn er in feite op afgestemd. Kom je aan straatgeld, dan is vrijwel alles wat lokaal wordt geproduceerd spotgoedkoop. Wisselen buiten het bankcircuit is alleen wel illegaal, en betalen in vreemde valuta ook.
De manat is precies zoveel waard als de staat zegt, en dat is niet hetzelfde als wat je ervoor krijgt.
Contant, en niets anders
Turkmenistan draait op contant geld. Buitenlandse betaalpassen en creditcards werken in de praktijk niet, ook niet bij hotels en luchtvaartmaatschappijen. Er staan enkele geldautomaten in Asjchabad, maar reken er niet op dat een Nederlandse pas eruit komt met bankbiljetten. Dat betekent dat je het geld voor je hele verblijf meeneemt, in dollars, in kleine coupures, en dat je dat bedrag vooraf inschat.
Bij binnenkomst moet je, naast alle andere formaliteiten, je valuta declareren. Er is geen limiet op wat je invoert zolang je het aangeeft; bij uitvoer geldt een grens van tienduizend dollar. Houd het declaratieformulier bij je paspoort, want bij vertrek kan ernaar worden gevraagd.
Het laatste rekensommetje is dat bij de uitreis. Manat is buiten Turkmenistan waardeloos en nergens in te wisselen, dus wat je overhoudt moet weg voordat je de grens over gaat. Precies daar, met een moe hoofd en mensen om je heen, wordt het verschil tussen de twee koersen tegen je gebruikt: het voordeel dat je bij binnenkomst had, ben je bij vertrek in één transactie weer kwijt.
Praktische informatie
Neem mee: dollars in kleine coupures, genoeg voor de hele reis. Euro’s zijn minder bruikbaar; de dollar is de referentievaluta.
Pinnen: ga ervan uit dat het niet werkt. Ook creditcards worden vrijwel nergens geaccepteerd.
Declareren: valuta aangeven bij binnenkomst, formulier bewaren, en bij uitvoer geldt een maximum van tienduizend dollar.
Wisselen: alleen bij een bank of officieel wisselkantoor is legaal. Wisselen op straat gebeurt veel, maar is verboden en bij de grens is de kans op een slechte deal het grootst.
Wissel niet te veel: manat kun je buiten het land niet kwijt. Schat je uitgaven laag in en wissel liever twee keer bij dan één keer te veel.
Prijspeil: hotels en entreegelden kennen aparte buitenlanderstarieven. Lokaal eten, vervoer en dagelijkse boodschappen kosten weinig.
Plan je reis
- Overnachten in Turkmenistan: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Turkmenistan: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in en rond Turkmenistan: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit Turkmenistan
Meer foto’s uit Turkmenistan ›
Verder in de reisgids Turkmenistan
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Nieuwe verhalen in je mail
Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.
Waardeer je dit blog?
Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.