Turkije is een groot en overwegend bergachtig land. Het beslaat ruim 783.000 vierkante kilometer, waarvan het grootste deel het schiereiland Anatolië vormt, omringd door drie zeeën: de Zwarte Zee in het noorden, de Egeïsche in het westen en de Middellandse in het zuiden. De geografie verdeelt het land in scherp van elkaar verschillende regio’s.
Het Anatolische plateau
De kern van het land is het Anatolische plateau, een hooggelegen binnenland dat geleidelijk oploopt van west naar oost. Het is droog, golvend steppeland, met hete zomers en koude winters, en wordt vooral gebruikt voor graanbouw en veeteelt. Ankara ligt midden op dit plateau, op ongeveer 900 meter. Naar het oosten toe stijgt het terrein verder, tot het overgaat in het hooggebergte van Oost-Anatolië, waar de Ararat met 5.137 meter de hoogste top vormt en waar de Eufraat en de Tigris ontspringen.
Kustgebergten als barrière
Het plateau wordt aan de noord- en zuidzijde afgesloten door gebergten die parallel aan de kust lopen. In het noorden is dat het Pontisch gebergte, langs de Zwarte Zee; in het zuiden het Taurusgebergte, langs de Middellandse Zee. Deze ketens werken als een barrière tussen kust en binnenland: ze vangen de vochtige zeelucht op, waardoor de kusten een ander klimaat en een andere begroeiing hebben dan het droge plateau erachter.
Die scheiding is in de praktijk goed merkbaar. Wie van de kust het binnenland in reist, klimt steile passen op en komt aan de andere kant in een totaal ander landschap terecht: van groene, beboste hellingen naar droge vlakten.
De Zwarte Zee-kust
De Zwarte Zee-kust in het noorden is de natste en groenste streek van het land. Het Pontisch gebergte rijst er steil uit zee op, met toppen tot bijna 4.000 meter in het Kaçkar-gebergte in het oosten. De hellingen zijn dichtbegroeid en, in het oostelijke deel rond Rize en Trabzon, vrijwel volledig bedekt met theevelden. Hoger liggen de zomerweiden, de yayla. Het is een landschap dat meer op de Kaukasus lijkt dan op de rest van Turkije, en dat door de regen en mist een eigen karakter heeft.
De andere kusten verschillen sterk. De Egeïsche en de Middellandse Zee zijn warm, zonnig en mediterraan, met de stranden en oude steden die het grootste deel van het internationale toerisme trekken. Daartussen, langs de Zee van Marmara, ligt het dichtstbevolkte en meest verstedelijkte deel van het land, met Istanbul als zwaartepunt.
Wie van de Zwarte Zee het binnenland in rijdt, klimt in één pas van de theevelden naar de graanvlakten: de gebergten scheiden niet alleen het landschap maar twee klimaten.