Naadam in Ulaanbaatar: worstelaars en nomaden van de steppe

Terug in Ulaanbaatar word ik in het UB Guesthouse welkom geheten door Bobby met een treffend “welcome back to civilisation”. Dat hebben we even nodig voordat we ons in het volgende avontuur storten: het Naadam-festival. Naadam is het nationale festival van Mongolië, ieder jaar van 11 tot en met 13 juli. De volledige naam, Eriin Gurvan Naadam, betekent “de drie mannelijke spelen”: worstelen, paardenraces en boogschieten.

Het is al druk als we een kaartje voor de openingsceremonie bemachtigen. Voor drie euro per persoon zitten we tussen de Mongolen. De angst dat de ceremonie op toeristen is gericht, blijkt ongegrond: het stadion zit stampvol Mongolen in traditioneel kostuum, met hier en daar een plukje blanken. De ceremonie zelf is een potpourri van folklore en moderniteit, van keelzang tot rock en zelfs breakdance.

Na een lange, voor ons onverstaanbare toespraak van de president worden de sponsors gepresenteerd: praalwagens van bedrijven rijden in een carnavaleske optocht rondjes over het terrein, met bijpassende muzak uit de luidsprekers. De markteconomie maakt hier, vijftien jaar na het communisme, onverbloemd haar entree; Coca-Cola zet zijn Bon Aqua zelfs zo ver onder de prijs neer dat het de lokale watermarkt ondermijnt.

Het worstelen

Honderden dikke, nog veel dikkere en ronduit moddervette worstelaars in strak blauw broekje en open shirt betreden het veld; het open shirt moet deelname door vrouwen voorkomen. Elk paar heeft twee scheidsrechters. Na een hoop ceremonieel beginnen meerdere partijen tegelijk, en de meeste zijn na een paar seconden alweer voorbij. De winnaar loopt in een trage vogeldans een ererondje langs vier vlaggen. Dat gaat uren door, en het stadion loopt langzaam leeg.

Op een terras eten we gevulde pannenkoeken, voor nog geen acht cent per stuk, als de Mongoolse televisie ons interviewt over het boogschieten. Omdat het nagesynchroniseerd op het nationale nieuws verschijnt, zullen we nooit weten of onze reactie in de smaak viel. De sport blijft ons een raadsel: vanaf flinke afstand schieten geconcentreerde boogschutters pijlen naar een laag rijtje kleine doelen van leer en bot, dat ze stukje bij beetje omver proberen te krijgen.

Het meest bijzondere aan Naadam is de jaarlijkse ontmoeting van tienduizenden nomaden van de steppe, in hun beste traditionele kleren.

De finale

In Mongolië leer je geduld te hebben; alles komt zoals het komt, of niet. Dat blijkt ook als een ambulance een onwel kind het stadion uit moet rijden: een kwartier lang draait ze rondjes omdat geen enkele uitgang wordt vrijgemaakt, zelfs de ruiters voor de slotceremonie wijken niet, tot het hele publiek begint te joelen. Zo ook de finale van het worstelen, tussen twee giganten. Een groot deel van het uur dat het duurt staan de kolossen in elkaar geklonken, wachtend op een millimeter onbalans bij de tegenstander. Elke minuscule beweging brengt de menigte tot gejoel. Na een paar strategische minuten vol geduw en getrek gaat de iets kleinere reus onderuit, en Mongolië is een held rijker.

Reden genoeg voor een feest op het Sukhbaatarplein, waar Hurd, de populairste band van het land, een slotconcert geeft. We staan tussen tienduizenden Mongolen die gaandeweg uitzinniger worden. Terwijl de band de laatste nummers door het plein laat knallen, wordt vanaf drie kanten vuurwerk ontstoken.

Mooi verhaal? ☕ Trakteer me op een koffie.