De Baltische Staten liggen op het Oost-Europese laagland, een uitgestrekte vlakte die door de laatste ijstijd is gevormd. Gletsjers hebben het land geslepen, meren en moerassen achtergelaten en een onregelmatig, golvend reliëf gecreëerd dat zelden hoger komt dan driehonderd meter. Echte bergen zijn er niet; wat doorgaat voor “hoog” zijn de heuvels van de Letse en Litouwse binnenlanden. Wat overweegt, is ruimte: bos zover het oog reikt, wegen zonder verkeer, en af en toe een dorp dat in het groen verdwijnt.
Bos
Bos is het meest bepalende landschapselement van alle drie de landen. In Estland is meer dan de helft van het oppervlak bebost; in Letland en Litouwen liggen die cijfers iets lager maar nog altijd boven de veertig procent. Het zijn overwegend naald- en gemengde bossen: den, spar, berk en els. In de zomer zijn ze groen en gesloten; in de herfst kleuren de berkenbossen goud. Op het platteland grenzen bospercelen direct aan akkers en weiden zonder zichtbare overgang.
De bossen zijn leefgebied voor eland, ree, wolf, lynx en bruine beer — soorten die in West-Europa grotendeels verdwenen zijn maar in de Baltische regio in behoorlijke aantallen voorkomen. Wolven worden regelmatig gesignaleerd, ook in de buurt van bewoonde gebieden. In de zomer trekken mensen de bossen in voor paddenstoelen en bosbessen; dat is geen recreatie maar gewoon voedseloogst.
Moerassen en hoogveen
De Baltische landen herbergen uitgestrekte hoogveengebieden, *raba* in het Estisch. Sommige veengebieden zijn duizenden jaren oud en bestaan uit lagen samengeperst veenmos die meters dik kunnen zijn. Ze zijn open, stil en bijna maanachtig van karakter: lage vegetatie, hier en daar een pool donker water, geen bomen die hoog worden. Het Nationaal Park Lahemaa in Estland en het Kemeri National Park in Letland hebben grote veengebieden die per houten vlonderpaden toegankelijk zijn.
Kust en eilanden
Alle drie de landen hebben een kustlijn aan de Baltische Zee. De Estse kust is de langste en meest gelede, met talloze eilanden waarvan Saaremaa en Hiiumaa de grootste zijn. De eilanden waren in de Sovjet-tijd verboden zone vanwege hun ligging aan de westgrens van de USSR; ze bleven daardoor grotendeels onbebouwd en zijn nu populaire bestemmingen voor Esten die rust zoeken. De kust van Letland en Litouwen is rechter en zandiger, met brede stranden en in de zomer veel Baltische badgasten.
De Koerse Schoorwal is een bijzonder element: een smalle zandrug van honderd kilometer lang die de Koerse Lagune afschermt van de open Baltische Zee. Ze loopt van het Russische Kaliningrad-enclave tot in Litouwen. De duinen zijn de hoogste van Europa buiten de Atlantische kust.
Meren en rivieren
Estland heeft meer dan duizend meren; in het grensgebied met Rusland ligt het Peipusmeer, een van de grootste meren van Europa. Letland wordt doorsneden door de Daugava, een brede rivier die historisch als handelsroute diende. In Litouwen liggen de meren van Aukštaitija in het noordoosten, een gebied van heuvels en water dat het Litouwse nationaal park herbergt.
In het Estse hoogveen bij Viru is de stilte zo volledig dat je je eigen hartslag hoort. Er rijdt geen auto, er vliegt geen vliegtuig over. Alleen de wind over het lage veenmos.