Het Taurusgebergte, in het Turks Toros Dağları, vormt de zuidrand van het Anatolische plateau. Het loopt in een brede boog van de omgeving van het Eğirdirmeer en de Lycische kust in het westen tot de bovenloop van de Eufraat en de Tigris in het oosten, en wordt ingedeeld in een westelijke, een centrale en een zuidoostelijke Taurus. De hoogste top van de westelijke en centrale Taurus ligt in de Aladağlar: de Kızılkaya, 3.767 meter. Lange tijd gold de Demirkazık, elf meter lager, als hoogste. Voor de reiziger aan de zuidkust is de Taurus de muur van grijze bergen achter de stranden van Antalya en Alanya.
Een opgeheven zeebodem
Het gebergte bestaat grotendeels uit kalksteen, afgezet als kalkslib en schelpen op de bodem van de Tethys, de oceaan die ooit tussen Afrika en Eurazië lag. Toen de Afrikaanse en Arabische plaat tegen de Euraziatische schoof, werden die lagen van het late Krijt tot ver in het Tertiair omhooggeduwd en geplooid. Op kale hellingen is de gelaagdheid nog te zien.
Kalksteen lost op in regenwater, en dat geeft de Taurus zijn eigen landschap. Volgens het standaardwerk Caves and Karst of Turkey bestaat ongeveer een derde van Turkije uit carbonaatgesteente, en in de zuidwestelijke Taurus rond Antalya reikt de verkarsting tot zo’n tweeduizend meter. Het water verdwijnt er in de grond en komt elders weer boven. Het Turks kent er eigen woorden voor. Een düden is een zwelggat waarin een beek verdwijnt, een obruk een ronde instortingsdoline. Daarnaast wordt het Slavische polye gebruikt voor een langgerekte gesloten vlakte die bij regen kan onderlopen. Op de plateaus wisselen kale rotsvelden met uitgesleten richels en groeven af met kommen waarin zich klei heeft verzameld; daar staan akkertjes en walnotenbomen.
Van Turkse den tot ceder
De begroeiing volgt de hoogte. Tot ongeveer duizend tot dertienhonderd meter overheerst de Turkse den (kızılçam), met daartussen groenblijvende eik en maquis. Daarboven beginnen de bergbossen van zwarte den (karaçam), Taurusceder (Toros sediri) en Cilicische zilverspar, met de ceder tussen ongeveer dertienhonderd en tweeduizend meter en plaatselijk tot 2.300 meter. Op de droge kalkplateaus groeien de Griekse en de stinkende jeneverbes uit tot knoestige bomen, terwijl de gewone jeneverbes in Noordwest-Europa een struik blijft. Oude zwarte dennen met dikke platen schors zijn er een vertrouwd beeld; een betrouwbare leeftijd voor de oudste bomen van de Taurus is niet gepubliceerd.
Wolven en losgelaten paarden
Cameravallen in de westelijke Taurus legden in 2015 en 2016 wolf, wild zwijn, lynx, vos en goudjakhals vast. In de hogere delen leeft de wilde geit, de stamvader van de huisgeit. De Anatolische luipaard geldt als vrijwel verdwenen; het laatste exemplaar dat wetenschappelijk als zodanig is vastgesteld, werd in 1974 geschoten.
Een eigen verschijnsel zijn de yılkı atları, paarden die boeren vroeger in de winter vrij lieten lopen en weer ophaalden. Sinds de mechanisering vanaf de jaren zeventig worden ze niet meer opgehaald, en ze leven nu in kuddes van vijftien tot twintig dieren verwilderd in de bergen, onder meer rond Elmalı en op de Eynif-vlakte bij İbradı. Hoe herders met de wolven omgaan, staat in Dorpen en herders in het Taurusgebergte; een wandeling tussen de jeneverbessen en de paarden is beschreven in De man die zijn vrouw vergat.
In de Taurus loopt een wandelaar over de opgeheven bodem van een verdwenen oceaan, tussen jeneverbessen die hier bomen zijn, en kijkt naar paarden die niemand meer komt ophalen.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Turkije: vergelijk accommodaties ›
- Trein-, bus- en vliegtickets in Europa: vergelijk op Omio ›
- Activiteiten en excursies in Turkije: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit Turkije
Meer foto’s uit Turkije ›
Verder in de reisgids Turkije
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen