De hoogste berg van Bulgarije heeft een Ottomaanse naam. Musala komt via het Osmaans van het Arabische musalla, gebedsplaats. In het hele zuiden van het land liggen zulke sporen: moskeeën in de Pomakse dorpen van de Rodopen en stenen huizen met een uitkragende bovenverdieping die in Griekenland en Turkije net zo hadden kunnen staan. Ze stammen uit bijna vijfhonderd jaar waarin Bulgarije een deel van het Ottomaanse Rijk was, van de val van Vidin in 1396 tot de vrede van 1878.
Christenen in een islamitisch rijk
Het gebied hoorde bij de provincie Rumelië, het Europese deel van het rijk, met Sofia als bestuurscentrum. Christenen en moslims leefden onder verschillende regels. Niet-moslims betaalden een hoofdgeld, de cizye, en vielen kerkelijk onder het patriarchaat van Constantinopel. Daarnaast haalde het rijk jongens uit christelijke gezinnen weg, die werden bekeerd en opgeleid voor het leger of het bestuur, de devsjirme.
In sommige streken gingen mensen op grote schaal over tot de islam. In de westelijke Rodopen, rond de vallei van Chepino en verder naar het zuiden, gingen hele dorpen geleidelijk over, met een versnelling tot halverwege de zeventiende eeuw. Hun nakomelingen zijn de Pomaken, die nog altijd Bulgaars spreken en moslim zijn.
De wedergeboorte
In 1762 voltooide de monnik Paisi, die in een klooster op de berg Athos woonde, een geschiedenis van de Bulgaren in het Slavisch. Het boek ging in afschriften rond en geldt als het begin van de Bulgaarse wedergeboorte, de Vazrazhdane.
Die periode is nog altijd te zien. Het Rilaklooster werd na een brand tussen 1834 en 1862 herbouwd, en de schilders die de kerk decoreerden kwamen uit Bansko en Samokov. In dorpen als Kovachevitsa staan de huizen uit die tijd: een stenen benedenverdieping, een houten bovenverdieping die boven de straat uitsteekt, en daken van stenen platen. Ze zijn in de Ottomaanse tijd gebouwd, in een bouwtraditie die in het hele Ottomaanse Rijk gebruikt werd, maar in Bulgarije heet de stijl naar de wedergeboorte.
Een kernpunt van die beweging was de kerk. Bulgaren wilden een eigen kerk met eigen bisschoppen en de eigen taal, en in 1870 gaf de sultan daar toestemming voor met de oprichting van het Bulgaarse exarchaat.
Opstand, oorlog en vrede
In april 1876 brak in Koprivshtitsa een opstand uit, die met grof geweld werd neergeslagen. In het dorp Batak werd het grootste deel van de bevolking vermoord; de Amerikaanse journalist MacGahan schreef dat van de zevenduizend inwoners er vijfduizend waren gedood. Zijn berichten en een pamflet van de Britse politicus Gladstone over de Bulgarian Horrors, in september 1876, maakten de onderdrukking in heel Europa bekend.
Rusland verklaarde het Ottomaanse Rijk in april 1877 de oorlog. Na zware gevechten bij de Shipkapas en een beleg van Pleven van bijna vijf maanden tekenden beide partijen op 3 maart 1878 de Vrede van San Stefano. Die schiep een groot Bulgarije, met bijna heel Macedonië erbij. Op 3 maart viert Bulgarije zijn nationale feestdag.
De andere Europese grootmachten accepteerden dat niet. Op het Congres van Berlijn, in juli 1878, werd Bulgarije teruggebracht tot een kleiner autonoom vorstendom. Het zuiden werd de Ottomaanse provincie Oost-Roemelië, en Macedonië ging terug naar de sultan. Op 6 september 1885 (oude stijl; 18 september volgens onze kalender) voegde Oost-Roemelië zich na een staatsgreep in Plovdiv bij het vorstendom. Op 22 september 1908 (oude stijl; 5 oktober volgens onze kalender) riep vorst Ferdinand in Tarnovo de volledige onafhankelijkheid uit en nam hij de titel tsaar aan.
6 en 22 september zijn nationale feestdagen, gevierd volgens de oude kalenderdatum, en ze vallen in het wandelseizoen. Wie in een weekend rond 22 september de bergen in wil, deelt de paden met de halve hoofdstad.
In het lange weekend rond Onafhankelijkheidsdag 2026 parkeren wandelaars bij hut Vihren in het Pirin in de berm en tegen de rotswand.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Bulgarije: vergelijk accommodaties ›
- Trein-, bus- en vliegtickets in Europa: vergelijk op Omio ›
- Activiteiten en excursies in Bulgarije: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Verder in de reisgids Bulgarije
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen