Vietnam telt 54 officieel erkende volken. Dat getal staat op affiches, in schoolboeken en in elk museum, en het is een bewuste politieke keuze: de staat presenteert het land als één familie van volken. In de praktijk is de verdeling scheef. Bij de volkstelling van 2019 rekende 85 procent van de bevolking zich tot de Kinh, de etnische Vietnamezen. De overige 53 volken samen vormen dus ongeveer vijftien procent, zo’n veertien miljoen mensen, en die wonen grotendeels op andere plekken dan de meerderheid.
Laagland en hoogland
De grens tussen de groepen volgt de hoogtelijnen. De Kinh zijn een volk van natte rijst en rivieren: ze wonen in de delta’s van de Rode Rivier en de Mekong en in de smalle kustvlaktes daartussen. Waar het land steil wordt, beginnen de gebieden van de minderheden. In het noorden, langs de grens met China en Laos, wonen de Tay, Thai en Nung in de dalen, met rijstvelden en huizen op palen. Hoger op de hellingen wonen de Hmong en de Dao, die oorspronkelijk mais, hennep en papaver verbouwden en pas in de achttiende en negentiende eeuw uit Zuid-China kwamen. In de dorpen rond Sapa is die gelaagdheid in één wandeling te zien: Kinh in het stadje, Giay en Tay in het dal, Hmong en Dao op de hellingen.
De grootste minderheden zijn de Tay en de Thai, met elk ruim 1,8 miljoen mensen, gevolgd door de Muong, die taalkundig het dichtst bij de Kinh staan, en de Hmong. In het zuiden wonen ruim 1,3 miljoen Khmer in de Mekongdelta, een overblijfsel van de tijd dat dit gebied bij het Khmer-rijk hoorde. Langs de kust van Ninh Thuan en Binh Thuan leven de Cham, nazaten van het koninkrijk Champa, met hun bakstenen torens als zichtbaarste erfenis. In de Centrale Hooglanden wonen volken als de Ede, Gia Rai en Ba Na, die verwant zijn aan de talen van Maleisië en Indonesië.
De talen lopen daardoor sterk uiteen. Naast het Vietnamees, dat met het Muong een eigen tak vormt, spreken minderheden Tai-talen, Hmong-Mien-talen, Mon-Khmer-talen en Austronesische talen. Op de markten in het noorden is Vietnamees vaak een tweede taal, en oudere vrouwen spreken het soms helemaal niet.
Verschuivingen
De kaart is de afgelopen zeventig jaar flink veranderd. Na 1975 stuurde de overheid honderdduizenden Kinh naar de Centrale Hooglanden, in zogeheten nieuwe economische zones. Ze legden er de koffieplantages aan die Vietnam tot de op een na grootste koffie-exporteur ter wereld maakten, en de oorspronkelijke bewoners zijn in hun eigen provincies inmiddels een minderheid. In het noorden gebeurde iets vergelijkbaars langs de wegen en in de provinciesteden: de handel en de hotels zijn vaak in handen van Kinh, de dorpen eromheen niet.
Een andere groep kromp juist. De Hoa, Vietnamezen van Chinese afkomst, telden in de jaren zeventig ruim een miljoen mensen, vooral in Cholon, de Chinese wijk van Saigon. Na de oorlog met China in 1979 en de nationalisatie van de handel vertrokken velen, als bootvluchteling of over land naar China. Bij de telling van 2019 waren het er nog ongeveer 750.000.
Wat de reiziger merkt
De verschillen zijn ook economisch. Armoede is in Vietnam sterk geconcentreerd in de berggebieden, en de minderheden lopen achter in inkomen en onderwijs, ook al zijn er quota voor scholen en ambtenaren. Toerisme is in plaatsen als Sapa en Ha Giang voor veel families een van de weinige bronnen van contant geld. Dat verklaart de vrouwen die met wandelaars meelopen om borduurwerk te verkopen, en de homestays die in een paar jaar tijd in elk dorp langs een wandelroute zijn verschenen.
Fotograferen is een gevoelig punt. Op markten in het noorden staan bezoekers soms met telelenzen op mensen te mikken die daar niet om gevraagd hebben. Vragen kost weinig, en een nee komt geregeld voor.
In het etnologisch museum van Hanoi staan op het terrein een paalwoning van de Tay, een gemeenschapshuis van de Ba Na met een dak van negentien meter hoog en een graf van de Gia Rai met houten beelden eromheen, allemaal op ware grootte.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Vietnam: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Vietnam: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Vietnam: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Verder in de reisgids Vietnam
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
- De Vietnamese keuken: pho, bun cha en vissaus van noord tot zuid
- Frans-Indochina: spoorlijnen, rubber en een nieuw alfabet
- Het landschap van Vietnam: twee delta’s, kalksteen en de Truong Son
- Religie en dagelijks leven in Vietnam: voorouders, pagodes en een kathedraal in de rijstvelden
- Vietnam na 1945: dertig jaar oorlog, hereniging en Doi Moi
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen