Bij de volkstelling van 2019 gaf ongeveer veertien procent van de Vietnamezen op dat ze een godsdienst aanhangen. Dat cijfer zegt weinig over wat er op straat te zien is. In bijna elk huis, elke winkel en elk kantoor staat een altaar, en op de eerste en de vijftiende dag van de maanmaand branden er overal wierookstokjes. De meeste Vietnamezen rekenen zich niet tot een kerk of een orde, maar wel tot een familie met voorouders, en die worden dagelijks verzorgd.
Het altaar in huis
De voorouderverering is de basis. Het altaar staat in de hoofdkamer, vaak hoog tegen de achterwand, met foto’s van overleden ouders en grootouders, een wierookvat, fruit, bloemen en kleine kopjes thee of rijstwijn. Op sterfdagen wordt er gekookt voor de familie en eerst voor de doden opgediend. Bij winkels staat daarnaast meestal een tweede, laag altaar op de vloer bij de deur, voor de god van de aarde en de god van de rijkdom; daar liggen sigaretten, een blikje bier en soms biljetten van nepgeld.
Ook het verbranden van offergaven hoort erbij. Van papier en karton worden huizen, kleren, motoren en tegenwoordig ook telefoons gemaakt, die op straat in metalen bakken worden verbrand zodat de doden ze in het hiernamaals kunnen gebruiken. In Hanoi heeft dat ambacht een eigen straat, Hang Ma, waar voor het midherfstfeest en voor Tet de stoepen vol liggen met papieren goederen.
Op het platteland zijn de graven het zichtbaarst. In de delta van de Rode Rivier liggen ze midden tussen de rijstvelden, losse tombes of kleine kerkhofjes op een verhoging, zodat ze droog blijven als de velden onder water staan. Een paar jaar na de begrafenis worden de botten vaak opgegraven, gewassen en herbegraven in een kleiner graf.
Pagodes, tempels en de Moedergodin
Het boeddhisme in Vietnam is, net als in China, de Mahayana-stroming, en het loopt ongemerkt over in het taoïsme, het confucianisme en de volksgeloven. In een chua, een pagode, staan boeddhabeelden naast altaren voor lokale goden en helden. Een den is een tempel voor een held of geest, een dinh het gemeenschapshuis van een dorp, waar vroeger de beschermgeest van het dorp werd vereerd en de dorpsraad vergaderde.
Een eigen Vietnamese traditie is de verering van de Moedergodin, het Dao Mau, met rituelen waarin een medium in trance de geesten van verschillende goden belichaamt, met muziek en kostuumwisselingen. UNESCO zette het in 2016 op de lijst van immaterieel erfgoed. Na decennia waarin de partij het als bijgeloof bestreed, is het in de steden weer opvallend aanwezig.
Katholieken, caodaïsten en de staat
Het christendom kwam in de zestiende eeuw met Portugese en Franse missionarissen. Vietnam heeft nu ongeveer zes miljoen katholieken, zo’n zes procent van de bevolking. Na de deling van 1954 vluchtten honderdduizenden noordelijke katholieken naar het zuiden. In het noorden staan toch nog grote kerken, zoals de kathedraal van Phat Diem in Ninh Binh, eind negentiende eeuw gebouwd van steen en hout in de vorm van een Vietnamese pagode.
In het zuiden ontstonden in de twintigste eeuw twee eigen godsdiensten. Het caodaïsme werd in 1926 gesticht en verenigt boeddhisme, christendom en confucianisme, met onder meer Victor Hugo als heilige; de Heilige Stoel staat in Tay Ninh, bij de Cambodjaanse grens. De Hoa Hao is een boeddhistische beweging uit de Mekongdelta met ruim een miljoen aanhangers.
Godsdienst valt in Vietnam onder toezicht van de staat. Kerken en orden moeten zich laten registreren en de benoeming van bisschoppen en abten loopt via de overheid. Voor de bezoeker merkbaar is vooral dat pagodes en kerken druk bezocht worden: op de eerste dag van de maanmaand is het rond grote pagodes in Hanoi lastig parkeren.
Op de vijftiende van de maanmaand staan ’s avonds op de stoepen van Hanoi metalen bakken waarin papieren kleren en nepgeld branden, naast een klaptafeltje met fruit, terwijl het verkeer er op een halve meter langs rijdt.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Vietnam: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Vietnam: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Vietnam: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Verder in de reisgids Vietnam
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
- Bevolking en etniciteit in Vietnam: de Kinh in de delta’s, 53 volken in de bergen
- De Vietnamese keuken: pho, bun cha en vissaus van noord tot zuid
- Frans-Indochina: spoorlijnen, rubber en een nieuw alfabet
- Het landschap van Vietnam: twee delta’s, kalksteen en de Truong Son
- Vietnam na 1945: dertig jaar oorlog, hereniging en Doi Moi
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen