De grootste bloem ter wereld

In Kuching boeken we de vlucht naar huis, want hoe langer we wachten, hoe duurder het wordt: op 10 maart vliegen we van Bangkok naar Düsseldorf, €721 samen. Er komt echt een einde aan, en dat geeft gemengde gevoelens. De markt geeft nog een laatste beeld van het straatleven: de vis-, vlees- en groentemarkt liggen naast elkaar, de vismarkt ruikt naar vis, de vleesmarkt naar de afvalcontainer, en boven de groente- en fruitmarkt hangt een permanente durianwolk, met zelfs een auto volgeladen met durian. Op de begane grond zit altijd een winkel of werkplaats, en alleen de rijkeren wonen boven activiteit-vrije gevels; zo moet het middeleeuwse straatbeeld van Europa er ook hebben uitgezien.

Boven de fruitmarkt hangt een permanente durianwolk, en er staat een auto volgeladen met durian: hoe kom je ooit weer van die lucht af.

Rafflesia in Gunung Gading

Omdat Floor zich niet lekker voelt, laten we Bako met zijn ruige overtocht schieten en kiezen we voor Gunung Gading National Park, waarvoor bij het visitor center formulieren in viervoud en een kopie van het paspoort nodig zijn. De reis erheen is een aaneenschakeling van bus, taxi en nog eens betalen. De reden is de Rafflesia, de grootste bloem ter wereld, die juist nu bloeit: een parasiet zonder stengel of bladeren, die in één keer opengaat tot een vlezige, roodgevlekte schijf van tientallen centimeters, en ruikt naar aas om vliegen te lokken. Voor die ene bloem is de hele omslachtige tocht de moeite waard. Hiermee sluiten we twee weken Borneo af, die veel te kort waren.