Maleisië heeft het imago van een groen land, en op papier klopt dat: een groot deel van het oppervlak staat te boek als bos. Maar wie met de bus door het land reist, ziet al snel dat een aanzienlijk deel van dat groen geen oorspronkelijke jungle is maar plantage. De spanning tussen regenwoud en landbouw is een van de rode draden van het moderne Maleisië, en nergens is die scherper dan in Sarawak.
Het schiereiland: oud woud tussen de plantages
Op het schiereiland ligt met Taman Negara een van de oudste tropische regenwouden ter wereld, een ecosysteem dat naar schatting honderdertig miljoen jaar nauwelijks is veranderd. Daaromheen is het landschap echter grotendeels omgezet in rubber- en oliepalmplantages, de gewassen die het land zijn welvaart brachten. De reiziger die van Kuala Lumpur naar het binnenland rijdt, passeert kilometerslange rijen oliepalmen voordat de echte jungle begint.
Maleisië is na Indonesië de grootste producent van palmolie ter wereld, en dat product komt in een groot deel van de westerse voedingsmiddelen en cosmetica terecht. Nederland speelt daarin een aparte rol als een van de belangrijkste doorvoerhavens voor palmolie in Europa. Het gewas is voor Maleisië economisch onmisbaar, en tegelijk het onderwerp van aanhoudende kritiek vanwege de ontbossing die de uitbreiding ervan met zich meebracht.
Sarawak: houtkap, dammen en de EU-regels
In Sarawak heeft de ontbossing een grotere schaal en een hardere rand. Vanaf de late twintigste eeuw is het binnenland op grote schaal gekapt, eerst voor tropisch hardhout en later voor oliepalm, en zijn er grote stuwdammen aangelegd die hele valleien onder water zetten. Voor de Dayak- en Orang Ulu-gemeenschappen betekende dat vaak verlies van hun leefgebied, en het verzet ertegen, zoals de wegversperringen van de Penan, is meermaals de kop ingedrukt.
De discussie is intussen ook een Europese zaak geworden. De EU nam een verordening aan die de invoer van producten uit ontboste gebieden aan banden legt, de zogeheten EUDR, waarvan de invoering inmiddels is uitgesteld tot eind 2026. Maleisië reageert met een eigen certificeringssysteem, de MSPO-standaard, en stelt dat zijn palmolie aan de nieuwe eisen voldoet. Voor de reiziger blijft de kwestie vooral zichtbaar aan het raam van de bus: de afwisseling van dicht regenwoud en strak geplante palmrijen vertelt in één blik het verhaal van de Maleisische economie.
Waar de jungle ophoudt en de eerste rechte rij oliepalmen begint, is de grens tussen het oude en het nieuwe Maleisië met het blote oog te trekken.
Plan je reis
- Overnachten in Maleisië: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Maleisië: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Maleisië: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Verder in de reisgids Maleisië
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Nieuwe verhalen in je mail
Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.
Waardeer je dit blog?
Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.