Tussen de onafhankelijkheidsverklaring van 1945 en de val van Saigon in 1975 was Vietnam vrijwel onafgebroken in oorlog. Eerst tegen Frankrijk, daarna tussen noord en zuid met de Verenigde Staten erbij, en na 1975 nog met Cambodja en China. In Vietnam heet de oorlog met de Amerikanen de Amerikaanse oorlog, of de oorlog tegen Amerika om het land te redden. Pas met de economische hervormingen van 1986 kwam er ruimte voor het land dat de reiziger nu ziet.
De Franse oorlog en de deling
Frankrijk wilde zijn kolonie terug. Eind 1946 beschoot de Franse marine Haiphong en begon de oorlog met de Viet Minh, de door communisten geleide onafhankelijkheidsbeweging van Ho Chi Minh. Die trok zich terug in de bergen van het noorden en voerde een guerrilla die steeds grotere vormen aannam. In mei 1954 viel na 56 dagen beleg de Franse vesting in het dal van Dien Bien Phu, en een dag later kwam Indochina op de agenda van de vredesconferentie in Genève.
De akkoorden van Genève deelden het land voorlopig langs de 17e breedtegraad, bij de rivier Ben Hai, met verkiezingen gepland voor 1956. Die kwamen er nooit. In het noorden bouwde de Democratische Republiek Vietnam een communistische staat met een hardhandige landhervorming; in het zuiden kwam de Republiek Vietnam onder Ngo Dinh Diem, gesteund door de Verenigde Staten. Bijna een miljoen mensen, de meesten katholiek, trokken in 1954 en 1955 van noord naar zuid; een veel kleiner aantal ging de andere kant op.
De Amerikaanse oorlog
Vanaf het eind van de jaren vijftig voerde het Nationaal Bevrijdingsfront, in het westen bekend als de Vietcong, in het zuiden een gewapende opstand, bevoorraad vanuit het noorden over een netwerk van paden door Laos en Cambodja: het Ho Chi Minhpad. Na een incident met Amerikaanse schepen in de Golf van Tonkin in 1964 kregen de Verenigde Staten carte blanche van het Congres; in 1965 landden de eerste gevechtstroepen bij Da Nang en begonnen de bombardementen op het noorden. Op het hoogtepunt, in 1968, waren er ruim een half miljoen Amerikaanse militairen in het land.
Het Tet-offensief van begin 1968, waarbij het noorden tegelijk meer dan honderd steden in het zuiden aanviel, was militair een nederlaag maar politiek een keerpunt. De Amerikanen begonnen zich terug te trekken, en na de Parijse akkoorden van 1973 waren ze weg. Op 30 april 1975 reden noordelijke tanks door het hek van het presidentieel paleis in Saigon; de stad ging kort daarna Ho Chi Minhstad heten. In 1976 werd het land herenigd als de Socialistische Republiek Vietnam.
De oorlog liet een land achter met volgens Vietnamese schattingen ruim drie miljoen doden, ontbost en vergiftigd door het ontbladeringsmiddel Agent Orange, en bezaaid met onontplofte munitie. In de provincie Quang Tri, rond de oude demarcatielijn, worden nog jaarlijks duizenden explosieven geruimd. In buurland Laos is het probleem nog groter.
Na 1975
De vrede duurde kort. Na grensaanvallen van de Rode Khmer viel Vietnam eind 1978 Cambodja binnen en verdreef het regime van Pol Pot. China reageerde in februari 1979 met een strafexpeditie over de noordgrens, waarbij steden als Lang Son en Lao Cai grotendeels werden verwoest. Grensschermutselingen duurden tot eind jaren tachtig. Intussen vluchtten honderdduizenden mensen per boot, onder wie veel Chinese Vietnamezen, en zaten oud-functionarissen van het zuiden jarenlang in heropvoedingskampen.
Economisch liep het vast: collectivisatie en rantsoenering leidden halverwege de jaren tachtig tot hyperinflatie en voedseltekorten. In december 1986 koos het partijcongres voor Doi Moi, vernieuwing. Boerenfamilies kregen hun land weer zelf te bewerken, privéondernemingen werden toegestaan en buitenlandse investeerders welkom geheten. Binnen een paar jaar was Vietnam van rijstimporteur weer rijstexporteur. In 1995 herstelden de Verenigde Staten de diplomatieke betrekkingen, in 2007 werd Vietnam lid van de WTO.
Politiek veranderde er minder. Vietnam is een eenpartijstaat; de Communistische Partij bepaalt de koers, de pers staat onder controle en kritiek op de partij leidt geregeld tot gevangenisstraf. Tegelijk is het land een van de snelst gegroeide economieën van Azië, met fabrieken van Samsung en Foxconn rond Hanoi en een middenklasse die in de weekenden de stranden en Halong Bay vult.
In het oorlogsrestenmuseum in Ho Chi Minhstad staan buiten op het gras Amerikaanse helikopters, tanks en een gevechtsvliegtuig opgesteld; binnen hangen de foto’s van kinderen die na de oorlog met de gevolgen van Agent Orange zijn geboren.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Vietnam: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Vietnam: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Vietnam: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Verder in de reisgids Vietnam
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
- Bevolking en etniciteit in Vietnam: de Kinh in de delta’s, 53 volken in de bergen
- De Vietnamese keuken: pho, bun cha en vissaus van noord tot zuid
- Frans-Indochina: spoorlijnen, rubber en een nieuw alfabet
- Het landschap van Vietnam: twee delta’s, kalksteen en de Truong Son
- Religie en dagelijks leven in Vietnam: voorouders, pagodes en een kathedraal in de rijstvelden
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen