Driekwart van Vietnam bestaat uit heuvels en bergen, maar de meeste Vietnamezen wonen op het overige kwart: twee laaggelegen delta’s en een smalle kuststrook. Dat verklaart veel van wat de reiziger ziet. In de vlaktes is elke vierkante meter in gebruik, met rijstvelden tot aan de dijken en dorpen die in elkaar overlopen. Een uur rijden de bergen in is het land opeens leeg, met bos, mais op hellingen van veertig graden en kilometers zonder huis.
De Rode Rivier en de bergen van het noorden
De Rode Rivier, in het Vietnamees Song Hong, ontspringt in Yunnan en komt bij Lao Cai het land binnen. Hij dankt zijn naam aan het roodbruine slib dat hij meevoert en dat over duizenden jaren de delta rond Hanoi heeft opgebouwd. Die delta is een van de dichtstbevolkte landbouwgebieden ter wereld. Het land ligt er nauwelijks boven zeeniveau, en een stelsel van dijken, waarvan de oudste bijna duizend jaar oud zijn, houdt de rivier in de regentijd binnen zijn bedding. In Hanoi rijden scooters over de kruin van die dijken, met de huizen aan weerskanten een paar meter lager.
Ten noorden en westen van de delta beginnen de bergen. Het Hoang Lien Son-gebergte, met de Fansipan boven Sapa als hoogste top, scheidt de Rode Rivier van de Zwarte Rivier. In het uiterste noorden, in Ha Giang, ligt het kalkplateau van Dong Van, een UNESCO-geopark van grijze rotskegels waar de boeren mais planten in de spleten tussen de stenen. De rivieren in dit deel van het land zijn de laatste twintig jaar door stuwdammen in een reeks meren veranderd.
Kalksteen
Het bekendste Vietnamese landschap is van kalksteen. Dezelfde gesteentelaag loopt van Zuid-China tot in Midden-Vietnam en is door regen en rivieren uitgesleten tot losse torens, kegels en grotten. In Halong Bay staat dat landschap onder water: ruim duizend eilanden en rotspilaren steken uit de Golf van Tonkin, een droogvallende kalkvlakte die na de laatste ijstijd door de zee werd overspoeld. Bij Ninh Binh staan dezelfde rotsen in de rijstvelden, met rivieren die er in grotten doorheen lopen. Verder naar het zuiden ligt in Phong Nha-Ke Bang een van de grootste kalksteengebieden van Azië, met Son Doong, sinds de verkenning van 2009 de grootste bekende grotgang ter wereld.
De Truong Son en de smalle kust
Van het noorden tot het zuiden loopt de Truong Son, in het Frans de Chaîne Annamitique, langs de grens met Laos. Het is geen hoge keten, de meeste toppen zitten onder de 2.500 meter, maar hij is breed, steil en dichtbebost, en daarom lag juist hier het Ho Chi Minhpad. Tussen de bergen en de zee blijft een kuststrook over die op sommige plekken maar een paar kilometer breed is. Waar uitlopers van de keten tot aan zee reiken, zoals bij de Hai Van-pas tussen Hue en Da Nang, vormen ze een klimaatgrens: ten noorden ervan is de winter koel en grijs, ten zuiden ervan niet. Hoe dat per maand uitpakt, staat in de beste reistijd voor Vietnam.
Ten zuiden van de smalle strook gaan de bergen over in de Centrale Hooglanden, plateaus van vulkanisch basalt op vijfhonderd tot vijftienhonderd meter. De rode grond is er uitzonderlijk vruchtbaar en draagt nu vooral koffie, peper en rubber, waar zestig jaar geleden nog bos stond.
De Mekongdelta
Het zuiden is plat. De Mekong splitst zich na zijn reis van Tibet via Laos en Cambodja in Vietnam in een reeks takken, die samen de Mekongdelta vormen, met ongeveer de helft van de Vietnamese rijstproductie en een groot deel van het fruit en de garnalenkweek. Het water bepaalt er alles: wegen lopen langs kanalen, markten liggen op het water en in de natte tijd staat een deel van de delta maanden blank.
Die delta staat onder druk. Stuwdammen stroomopwaarts houden slib vast, zandwinning in de rivierbedding verlaagt de bodem, en door het oppompen van grondwater zakt het land sneller dan de zeespiegel stijgt. In droge jaren dringt zout water tientallen kilometers landinwaarts de kanalen in, en boeren in de kustprovincies stappen over van rijst naar garnalen.
Op de dijken langs de Rode Rivier bij Hanoi liggen aan de buitenkant bananenplantages en groentetuintjes op het slib, op land dat elke paar jaar onder water loopt en toch elk seizoen opnieuw wordt beplant.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Vietnam: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Vietnam: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Vietnam: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Verder in de reisgids Vietnam
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
- Bevolking en etniciteit in Vietnam: de Kinh in de delta’s, 53 volken in de bergen
- De Vietnamese keuken: pho, bun cha en vissaus van noord tot zuid
- Frans-Indochina: spoorlijnen, rubber en een nieuw alfabet
- Religie en dagelijks leven in Vietnam: voorouders, pagodes en een kathedraal in de rijstvelden
- Vietnam na 1945: dertig jaar oorlog, hereniging en Doi Moi
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen