De grens die Zuid-Korea van Noord-Korea scheidt is nooit als grens bedoeld. In augustus 1945, in de dagen na de Japanse capitulatie, trokken twee Amerikaanse stafofficieren op een kaart een lijn langs de 38ste breedtegraad om te bepalen wie waar de Japanse troepen zou ontwapenen: de Sovjet-Unie in het noorden, de Verenigde Staten in het zuiden. Het was een administratieve afspraak, bedoeld voor enkele maanden.
In 1948 stonden er twee staten. In het zuiden werd de Republiek Korea uitgeroepen, in het noorden de Democratische Volksrepubliek Korea. Beide claimden het hele schiereiland.
Drie jaar, vier keer heen en weer
Op 25 juni 1950 viel het Noord-Koreaanse leger het zuiden binnen. Binnen enkele dagen viel Seoul, binnen twee maanden was het zuiden teruggedrongen tot een klein bruggenhoofd rond Busan, dat als enige stad van betekenis niet werd ingenomen.
De Verenigde Naties grepen in met een strijdmacht onder Amerikaans bevel. De landing bij Incheon in september 1950 keerde het front en dreef de Noord-Koreanen terug tot dicht bij de Chinese grens. Daarop trad China toe tot de oorlog met honderdduizenden soldaten, en het front schoof weer naar het zuiden. Seoul wisselde in totaal vier keer van eigenaar.
Vanaf medio 1951 stolde de strijd op ongeveer dezelfde hoogte waar hij begonnen was, en werd er nog twee jaar gevochten om posities die op de kaart nauwelijks verschoven. Op 27 juli 1953 werd een wapenstilstand getekend. Een vredesverdrag is er nooit gekomen: technisch gesproken is de oorlog niet beëindigd, alleen stilgelegd.
De aantallen zijn schattingen en lopen uiteen, maar het gaat om miljoenen doden, van wie het merendeel burgers. Een groot deel van de steden aan beide zijden lag in puin, en enkele miljoenen mensen raakten gescheiden van familie aan de andere kant van de lijn. Bijeenkomsten om gescheiden families kort te herenigen worden nog altijd sporadisch georganiseerd, inmiddels vooral voor mensen van ver in de tachtig.
Een zone van vier kilometer breed
De wapenstilstandslijn loopt ongeveer 250 kilometer schuin over het schiereiland, van zuidwest naar noordoost, en aan weerszijden ligt twee kilometer verboden gebied: de gedemilitariseerde zone. Het is de zwaarst bewaakte grens ter wereld en tegelijk, doordat er zeventig jaar niemand is geweest, een onbedoeld natuurreservaat.
Voor de reiziger is dit het enige deel van Zuid-Korea met een rood reisadvies. De zone zelf is verboden gebied. Het smalle gebied direct ten zuiden ervan is alleen toegankelijk in georganiseerd verband, met toestemming van de Zuid-Koreaanse autoriteiten, via een erkende touroperator. Of die rondleidingen doorgaan hangt af van de politieke spanning van het moment en kan op korte termijn wijzigen.
Wat de oorlog naliet
De oorlog verklaart een groot deel van het huidige Zuid-Korea. Het land kwam er straatarm uit, zonder noemenswaardige grondstoffen, met een verwoeste infrastructuur en een bevolking die deels op de vlucht was. Dat vertrekpunt maakt de economische groei van de decennia erna zo uitzonderlijk.
Het verklaart ook de dienstplicht, die voor Zuid-Koreaanse mannen nog altijd geldt en anderhalf jaar duurt, de aanwezigheid van Amerikaanse troepen, en de vanzelfsprekendheid waarmee in het openbaar vervoer schuilkelderborden hangen. En het verklaart waarom het noorden in het dagelijks gesprek zelden voorkomt: voor wie na 1953 geboren is, is de deling geen wond maar de normale toestand.
Busan is de enige grote stad die nooit werd ingenomen, en dat is de reden dat er tussen de flats nog hele wijken met steile steegjes uit de vluchtelingenjaren overeind staan.
Plan je reis
- Overnachten in Zuid-Korea: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Zuid-Korea: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Zuid-Korea: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit Zuid-Korea
Meer foto’s uit Zuid-Korea ›
Verder in de reisgids Zuid-Korea
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Nieuwe verhalen in je mail
Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.
Waardeer je dit blog?
Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.