het blauwe uur op het registan van samarkand

Het uitgelichte Registan-plein in Samarkand tijdens het blauwe uur, met mensen op het pleinAlle foto’s uit Oezbekistan ›

Ik heb een eenvoudige kamer in een eenvoudig hotel vlak bij het Registan. Het voordeel is het ontbijt, waar een leuke mix van reizigers zit en je makkelijk aan de praat raakt. Verder gebruik ik de dag om door de stad te lopen, zonder plan. Rondlopen in een stad als deze is voor mij een bezigheid op zich.

Oezbeekse vrouwen in hun mooiste kleren op het Registan-plein in Samarkand

De oude wijk

Overdag loop ik een rondje door de achterafstraten ten oosten van het Registan, waar geen toerist komt. Dit is de oude mahalla, de traditionele buurt, met naar binnen gekeerde Oezbeekse huizen: gesloten muren aan de straat, en daarachter een binnenplaats met druivenranken en de kamers eromheen. Hier houdt het opgepoetste beeld abrupt op. Een paar straten van het gerestaureerde plein brokkelen de lemen huizen af, wordt het afval gewoon een greppel in gekieperd en liggen de riolen open. Maar waar geen toeristen zijn is het contact snel gemaakt, en Oezbeken zijn vriendelijke, toegankelijke mensen. Twee jongens, de een met een schep in de hand, poseren lachend met hun duim omhoog.

Drie jonge vrouwen maken een selfie bij de balustrade voor het Registan

Op het plein valt me op hoeveel Oezbeken hun eigen monumenten komen bekijken, families die door het land reizen om te zien wat er van hun geschiedenis staat. Druk is het niet, en het zijn vooral zij die het beeld bepalen, in hun mooiste kleren. Fotogenieker dan de westerse toeristen zijn ze zeker, op een enkele Française na.

De uitgelichte Tilya-Kori-medresse op het Registan tijdens het blauwe uur

Het Registan bij avond

Overdag is het Registan mooi, maar ’s avonds, vanaf zonsondergang en vooral tijdens het blauwe uur, is het van een andere orde. De gebouwen worden uitgelicht, de lucht kleurt donkerblauw, en samen met het blauw van de tegels en de koepels spat alles je tegemoet. Vanuit de stad klinkt de oproep tot het avondgebed, en boven het plein zijn de gierzwaluwen op hun actiefst, met hun gieren en hun scherpe, duikende vluchten.

Van de drie medresses is die van Ulugh Beg de oudste, vijftiende-eeuws; de Sher-Dor met zijn leeuwen en de gouden Tilya-Kori zijn zeventiende-eeuws. De open ruimte ertussen deed dienst als marktplein en als de plek waar vorstelijke besluiten werden afgekondigd. Wat ik erbij weet, haalt de glans er niet af, maar nuanceert hem wel: het geheel is fors gerestaureerd, en niet altijd even fijngevoelig.

Kijk je goed, dan zie je de slordigheid van de renovatie: grof cement, vervangen tegels. Bij een Europese restauratie zou dat niet zo snel gebeuren.

De koepels zijn in de Sovjettijd opnieuw opgemetseld, een scheefgezakte minaret werd rechtgetrokken, en veel van het mozaïek is twintigste-eeuws werk. Het maakt het niet minder indrukwekkend, maar het is goed om te weten dat je deels naar een reconstructie kijkt.

De koepel van de Sher-Dor-medresse in Samarkand tegen een blauwe avondlucht

’s Avonds stuur ik een foto van het Registan bij het blauwe uur naar mijn moeder. Ik hou onderweg veel contact met haar; ze vindt al mijn reizen maar spannend, en WhatsApp en een enkele mail schelen enorm. Met een foto ziet ze precies wat ik zie. Dat het thuis op dit moment niet vanzelf gaat, maakt de afstand zwaarder dan anders, en een beeld van dit plein is dan wel het minste wat ik kan sturen. Ik blijf nog een tijd op de trappen zitten, terwijl de zwaluwen boven de tegels blijven cirkelen.

Deze verhalen schrijf ik zelf, onderweg, zonder advertenties en zonder sponsor. Vond je het de moeite waard? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.

Jeroen

via iDEAL, eenmalig