Er is één natuurkundig gegeven dat vrijwel alles verklaart wat een reiziger in Nieuw-Zeeland aan weer meemaakt: een bergketen van ruim drieduizend meter, dwars op een windrichting die het hele jaar door dezelfde kant op waait. Aan de ene kant van die keten ligt regenwoud, aan de andere kant droog tussockgrasland, en de afstand ertussen is soms geen honderd kilometer.
Wind die nergens tegenaan is gelopen
Het Zuidereiland ligt op de breedte van de Roaring Forties, de gordel van westenwinden die op deze breedtegraad onafgebroken rond de aardbol jaagt. Op het zuidelijk halfrond ligt op die breedte nauwelijks land, dus die wind heeft duizenden kilometers open oceaan achter de rug voordat hij Nieuw-Zeeland raakt. Hij is daardoor koel, krachtig en verzadigd met vocht.
Dat vocht moet ergens heen zodra de lucht tegen de Zuidelijke Alpen omhoog wordt gedwongen. Stijgende lucht koelt af, koele lucht kan minder water vasthouden, en het resultaat valt aan de westkant naar beneden. Aan de westkust komt de jaarlijkse neerslag daardoor rond de zes meter uit, en in de hoogste delen van Fiordland nog aanzienlijk meer: het zijn de natste bewoonde streken van het zuidelijk halfrond. Wie er fietst of kampeert merkt dat niet als een regenbui maar als een toestand die dagen aanhoudt, met watervallen uit elke kier van de hellingen.
De andere kant: droogte en de nor’wester
Over de bergkam is diezelfde lucht zijn vocht kwijt. Wat er aan de oostkant afdaalt is droog, en dalende lucht warmt bovendien op. Daardoor ligt achter de Alpen een uitgesproken regenschaduw. Central Otago is de droogste streek van het land, met plaatsen die rond de driehonderdvijftig millimeter per jaar krijgen, minder dan een derde van Nederland en een fractie van wat aan de overkant van de bergen valt. Het Mackenzie Basin is even schraal: tussock, grind, kale hellingen en een blauw meer als enige uitzondering.
Diezelfde afdalende lucht levert de nor’wester op, de warme, droge valwind die over de Canterbury Plains slaat en de temperatuur in enkele uren tientallen graden kan opjagen. Het is de reden dat Canterbury in dezelfde week van elf naar bijna veertig graden kan gaan, en de reden dat een fietser er de ene dag in de regen rijdt en de volgende in de hitte.
Wat het landschap ermee doet
De gevolgen zijn overal zichtbaar. Aan de westkust staat gematigd regenwoud met boomvarens van tien meter hoog, mos op elke tak en een groen dat tropisch aanvoelt hoewel het op de breedte van Zuid-Frankrijk ligt. Aan de oostkant liggen open grasvlaktes van tussock, het inheemse polgras dat op de drogere hellingen groeit, waar landbouw zonder irrigatie moeilijk is. Precies daar is de afgelopen decennia grootschalig water aangelegd om melkveehouderij mogelijk te maken op grond die daar van nature niet geschikt voor is, met alle gevolgen voor de waterkwaliteit die je onderweg langs de rivieren kunt zien.
De sneeuw die de gletsjers voedt komt uit hetzelfde systeem. De westenwind levert er zoveel dat de ijstongen ondanks de milde breedtegraad tot ongewoon dicht bij zee reikten. Daar is inmiddels weinig van over. De paden die vroeger over de valleibodem naar de gletsjertong liepen bestaan niet meer, deels omdat de rivier zijn loop verlegde en deels omdat de vrijgekomen bodem te instabiel is. Wat er nog loopt, eindigt op afstand: in de Franz Josef-vallei staat het uitkijkpunt ruim drie kilometer van de ijsrand, en de wandeling aan de zuidkant van Fox Glacier brengt je tot zo’n tweeënhalve kilometer. Op het ijs zelf kom je uitsluitend nog per helikopter.
Wat dat betekent voor een reis
Praktisch komt het op drie dingen neer. Het weerbericht voor “Nieuw-Zeeland” zegt niets, want de twee kanten van de bergen hebben zelden hetzelfde weer. Wie natte dagen wil vermijden, plant meer tijd in aan de oostkant en houdt de westkust kort. En op de passen zelf geldt geen van beide regimes: daar draait het weer binnen een uur, en is natte sneeuw in december geen uitzondering maar een reële mogelijkheid.
Aan de ene kant van de bergkam groeit alles dicht, aan de andere kant staat er tussock tot de horizon.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Nieuw-Zeeland: vergelijk accommodaties ›
- Activiteiten en excursies in Nieuw-Zeeland: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit Nieuw-Zeeland
Meer foto’s uit Nieuw-Zeeland ›
Verder in de reisgids Nieuw-Zeeland
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen