Wie in Nieuw-Zeeland een tijdje onderweg is, valt op een gegeven moment iets op wat er niet is. Langs de wegen staan om de zoveel honderd meter houten kistjes met een val erin. In het bos zingen vogels van alle kanten, maar er ritselt niets in het struikgewas. Behalve zandvliegen en muggen zie je nauwelijks een insect, en van zoogdieren zijn alleen de landbouwvariëteiten aanwezig: schapen, koeien, herten achter een hek. Dat is geen toeval, en het verklaart een groot deel van hoe dit land met zijn natuur omgaat.
Tachtig miljoen jaar zonder roofdieren
Nieuw-Zeeland scheidde zich zo’n tachtig miljoen jaar geleden af van het oercontinent Gondwana en dreef weg voordat de zoogdieren zich over de aarde verspreidden. Het resultaat was een eiland waar, op een paar vleermuissoorten na, geen enkel landzoogdier voorkwam. De rollen die elders door zoogdieren worden vervuld, werden hier door vogels ingenomen. Zonder roofdieren op de grond had vliegen bovendien weinig nut, en dus verloren veel soorten die vaardigheid: de kiwi, de kakapo, de takahe en de weka lopen, en de moa, een loopvogel tot enkele meters hoog, deed dat tot een paar honderd jaar geleden ook.
Die evolutie in isolement maakte de fauna spectaculair en tegelijk weerloos. Vogels die op de grond broeden en bij gevaar bevriezen in plaats van wegvliegen, hebben geen enkel antwoord op een rat.
Wat er is binnengebracht
Met de eerste Polynesische bewoners kwamen rond de dertiende eeuw de kiore, een kleine rat, en de hond. Binnen enkele eeuwen was de moa uitgestorven. De Europeanen brachten er in korte tijd een compleet zoogdierenpakket bij: scheepsratten, muizen, katten, varkens, geiten en herten. De possum werd in 1837 uit Australië ingevoerd om een bonthandel op te zetten en is uitgegroeid tot de meest verguisde soort van het land. Konijnen werden uitgezet voor de jacht, en toen die een plaag werden, importeerde men hermelijnen, wezels en fretten om ze te bestrijden. Die stortten zich vervolgens op de vogels.
De gevolgen zijn zichtbaar in wat ontbreekt. Tientallen vogelsoorten zijn uitgestorven, waaronder de huia, en een groot deel van wat over is staat op de lijst van bedreigde soorten. De geeloogpinguïn in de Catlins is er een van: een handvol dieren op plekken waar ooit kolonies zaten.
Vallen, gif en een landelijk doel
Daarom staan die kistjes langs de weg. Alles wat op vier poten is binnengebracht heet hier een pest, en de bestrijding ervan is een nationale bezigheid die van vrijwilligers in de buurt tot grootschalige operaties van het Department of Conservation reikt. In afgelegen gebieden gebeurt dat ook vanuit de lucht, met het gif 1080. Dat is omstreden: het doodt behalve ratten en possums soms ook dieren waar het niet voor bedoeld is, en een aanzienlijk deel van de Nieuw-Zeelanders, in peilingen rond de veertig procent, is tegen het gebruik van gif voor deze bestrijding.
Sinds 2016 hangt dat alles onder één noemer: Predator Free 2050, het doel om het land voor het midden van deze eeuw vrij te maken van ratten, possums, hermelijnen, wezels en fretten. In maart 2026 is er een nieuwe strategie gelanceerd, waarin Wellington de eerste roofdiervrije stad van het land moet worden; het project daar beslaat achttienduizend hectare. Wetenschappelijke kritiek is er ook: het doel zou met de huidige middelen en technieken niet haalbaar zijn, en aandacht en geld die naar het uitroeien van roofdieren gaan, kunnen ten koste gaan van habitatherstel dat soms meer oplevert.
Wat een reiziger ervan merkt, is vooral de logica die eruit voortvloeit. Een dier dat hier niet thuishoort, telt niet mee. Wilde herten worden afgeschoten als plaag, wallaby’s zijn ongewenst omdat ze gras opeten dat voor schapen bedoeld is, en bij een boer die klaagt over kaalgevreten land gaat het nooit over de kudde achter zijn eigen hek. Het is een consequente redenering die vanuit ecologisch oogpunt te volgen is en die tegelijk laat zien hoe grondig dit land is omgevormd.
Wat er van bezoekers wordt gevraagd
De biosecurity aan de grens is streng en dat is geen formaliteit: schoenen, tentharingen en fietsbanden met aarde eraan worden gecontroleerd en zo nodig gereinigd. Ook binnen het land geldt dat, met de campagne check, clean, dry voor alles wat met rivierwater in aanraking komt, bedoeld om de invasieve alg didymo niet verder te verspreiden. Op veel eilanden voor de kust, die als reservaat voor bedreigde vogels dienen, wordt bij aankomst je tas gecontroleerd op verstekelingen.
In het bos zingt het aan alle kanten, en op de grond beweegt niets.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Nieuw-Zeeland: vergelijk accommodaties ›
- Activiteiten en excursies in Nieuw-Zeeland: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit Nieuw-Zeeland
Meer foto’s uit Nieuw-Zeeland ›
Verder in de reisgids Nieuw-Zeeland
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Eens per maand in je inbox
Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.
Zonder advertenties
Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen