Na een veel te korte, lawaaiige nacht halen we ternauwernood de trein. Het hotel zat ’s nachts op slot, en alleen door zelf herrie te maken krijgen we een slaperige medewerker met een sleutel zover ons eruit te laten. In de trein hebben we gescheiden bedden, in verschillende compartimenten.
Naar de details kijken
Het ruige Chinese landschap is ons inmiddels vertrouwd, dus in plaats van foto’s maken kijken we naar de details, en proberen we het land te begrijpen. We leren dat gezichtsverlies hier het zwaarst weegt, en dat iemand recht in de ogen kijken als respectloos geldt, precies omgekeerd aan wat wij gewend zijn.
Bijna alle vrouwen lopen met een paraplu, niet tegen de regen maar tegen het bruin worden: een bruine huid is het teken dat je op het land werkt.
Status en het ene kind
Datzelfde streven om niet voor boer of arbeider door te gaan, zie je in de lange, verzorgde nagels, soms van tien centimeter. We zien ook de gevolgen van het één-kindbeleid: verwende enige kinderen, een hele generatie die opgroeit zonder ooms en tantes. En het valt ons op hoe ver studenten van huis studeren. ’s Nachts gaan om tien uur de lichten uit, al kunnen onze aardige medereizigers slecht tegen stilte; vragen we of ze zachter willen praten, dan doen ze dat meteen, zonder zich eerder te hebben gerealiseerd dat ze tot last waren.