Ver voordat Bangkok de macht naar zich toe trok, lag het politieke zwaartepunt van wat nu Thailand heet honderden kilometers noordelijker, in een reeks koninkrijken die zich vanaf de dertiende eeuw begonnen af te tekenen. De resten van die staten liggen er nog: bakstenen tempeltorens en zittende boeddhabeelden in Sukhothai, Ayutthaya en Chiang Mai, alle drie inmiddels beschermde erfgoedparken. Samen vertellen ze hoe het gebied van losse vorstendommen naar een gecentraliseerde staat groeide.
Sukhothai, Ramkhamhaeng en het Lanna-koninkrijk
Sukhothai (ongeveer 1238-1438) geldt in het nationale verhaal vaak als het eerste “Thaise” koninkrijk, al is dat beeld deels achteraf geconstrueerd en zien historici meer continuïteit met eerdere Khmer- en Mon-invloeden. Aan koning Ramkhamhaeng (regeerde ongeveer 1279-1298) worden twee zaken toegeschreven: de verspreiding van het Theravada-boeddhisme en het ontwerp van het Thaise schrift. Dat laatste berust op een steeninscriptie die 1292 gedateerd zou zijn, maar de echtheid daarvan wordt door een deel van de historici betwist. De datering en de toeschrijving zijn met andere woorden minder zeker dan schoolboeken suggereren. Sukhothai geldt in het latere nationale verhaal bovendien als een soort gouden tijdperk van welvaart en rechtvaardig bestuur, een beeld dat in de negentiende en twintigste eeuw is bijgekleurd. Wat er tastbaar van overblijft, is vooral de kunst: de slanke, lopende boeddhabeelden van Sukhothai gelden nog altijd als een hoogtepunt van de Thaise beeldhouwkunst.
In dezelfde periode ontstond in het noorden een aparte staat. Koning Mangrai stichtte in 1296 het Lanna-koninkrijk met Chiang Mai als hoofdstad. Lanna ontwikkelde een eigen cultuur, een eigen schrift en een dialect dat tot vandaag hoorbaar is, het Kham Mueang. Het bleef lang zelfstandig en raakte pas later afwisselend onder Birmese en Siamese invloed. Wie nu door de oude stad van Chiang Mai loopt, ziet aan de tempelstijl dat dit noorden een andere geschiedenis heeft dan de vlakte rond Bangkok.
Ayutthaya en de overgang naar Bangkok
Zuidelijker, in de vruchtbare Chao Phraya-vlakte, groeide vanaf 1351 het koninkrijk Ayutthaya uit tot een van de rijkste handelssteden van de regio. De stad lag op een eiland tussen drie rivieren en trok kooplieden uit heel Azië en Europa. Portugezen, Fransen, Japanners en Chinezen hadden er hun wijken; de Nederlandse Verenigde Oost-Indische Compagnie hield er een handelspost aan voor onder meer huiden en hout. De contacten reikten ver: in de zeventiende eeuw stuurde het hof onder koning Narai zelfs gezanten naar het Frankrijk van Lodewijk XIV. Ayutthaya bestond meer dan vier eeuwen en telde op zijn hoogtepunt een van de grootste stedelijke bevolkingen ter wereld.
Aan die bloei kwam abrupt een einde. In 1767 namen de Birmezen van de Konbaung-dynastie de stad in en verwoestten haar zo grondig dat ze niet meer als hoofdstad terugkeerde. Wat overbleef, is nu een ruïnepark op de werelderfgoedlijst van UNESCO, met onthoofde boeddhabeelden en een enkele boeddhakop die door boomwortels wordt omsloten.
De ineenstorting duurde niet lang. Generaal Taksin herenigde het land binnen enkele jaren en vestigde in 1767 een nieuwe hoofdstad in Thonburi, op de westoever van de Chao Phraya. Die periode was kort. In 1782 zette Rama I hem af, stichtte de Chakri-dynastie die tot op heden regeert, en verlegde de hoofdstad naar de oostoever: Bangkok. Daarmee lag het bestuurlijke zwaartepunt voorgoed in de delta, waar het sindsdien is gebleven.
In Ayutthaya staat nog altijd de zandstenen boeddhakop die door de wortels van een vijgenboom is opgeslokt, op ooghoogte langs een pad waar bezoekers wordt gevraagd te hurken zodat hun hoofd niet boven dat van de Boeddha uitkomt.
Plan je reis
- Overnachten in Thailand: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Thailand: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Thailand: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit Thailand
Meer foto’s uit Thailand ›Verder in de reisgids Thailand
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
- Boeddhisme in het dagelijks leven: tempels, monniken en geesthuisjes
- De Thaise keuken per regio: van som tam tot khao soi
- De vier gezichten van Thailand: delta, plateau, bergen en kust
- Het land dat nooit werd gekoloniseerd: Siam tussen de grootmachten
- Klimaat en moesson: waarom timing in Thailand alles bepaalt
Nieuwe verhalen in je mail
Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.
Waardeer je dit blog?
Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.