De vier gezichten van Thailand: delta, plateau, bergen en kust

Thailand meet 513.120 vierkante kilometer, ruwweg twaalf keer Nederland, en dat oppervlak valt uiteen in vier landschappen die weinig met elkaar gemeen hebben. Een rijstvlakte rond Bangkok, een droog hoogplateau langs de Mekong, een bergketen in het noorden en een smal schiereiland met twee kusten: reliëf, bodem en gewassen verschillen per regio zo sterk dat ze elk hun eigen economie en bevolkingspatroon dragen.

De centrale delta en het noordoostelijke plateau

De centrale vlakte is de Chao Phraya-delta, een vruchtbare alluviale laagvlakte met nauwelijks reliëf. De rivier draineert ongeveer een derde van het land en zet al eeuwen slib af waarop natte-rijstteelt gedijt. Dit is de historische rijstschuur van het koninkrijk en tegelijk het economische en politieke zwaartepunt, met Bangkok als dominante hoofdstad midden in het deltaland. De dichtheid aan bevolking, infrastructuur en industrie is hier het hoogst, en de vlakte loopt zo geleidelijk af naar de Golf van Thailand dat overstroming in het regenseizoen een terugkerend gegeven blijft.

Ten noordoosten ligt een heel ander land. Het Khorat-plateau, in de volksmond Isaan, is een glooiend laagland op ongeveer 150 tot 300 meter hoogte dat afwatert naar de Mekong, die over zo’n 920 kilometer de grens met Laos vormt. De bodems zijn zanderig en arm, de regenval onbetrouwbaar, en historisch is dit de droogste en armste regio van het land. Toch is Isaan qua bevolking de grootste regio, cultureel verwant aan Laos, met veel arbeidsmigratie richting Bangkok. Het landgebruik past zich aan de schrale grond aan: kleefrijst als basisgewas, aangevuld met cassave, suikerriet en rubber, gewassen die tegen droogte kunnen.

Bergen in het noorden, twee kusten in het zuiden

Het noorden is bergland, een uitloper van de Himalaya en het Shan-plateau. Tien toppen reiken boven de 2.000 meter, met Doi Inthanon als hoogste punt op 2.565 meter. De hellingen dragen loofbossen en dipterocarpbossen, het klimaat is koeler dan in de vlakte, en op de hogere delen wordt aan terrasbouw gedaan met koffie, thee en groenten. Dit is de streek van de oude Lanna-cultuur rond Chiang Mai en van bergvolken als de Karen, Hmong en Akha, die traditioneel op de hoger gelegen hellingen wonen. Bos, koelte en ambacht maken het noorden landschappelijk tot de tegenpool van de open deltavlakte.

Het zuiden is een smal schiereiland van ongeveer 73.848 vierkante kilometer dat zich uitstrekt naar Maleisië, met aan weerszijden een kust: de Andamanse Zee in het westen en de Golf van Thailand in het oosten. Het beeldbepalende reliëf is kalksteenkarst, de torenvormige kliffen en eilanden die zowel boven land als uit zee oprijzen en die het zuiden zijn bekende silhouet geven. Waar het land niet steil is, ligt het vol rubber- en palmolieplantages, de economische ruggengraat van de regio naast visserij en strandtoerisme. De neerslag is hier hoger dan elders in het land, wat de plantagelandbouw voedt maar het reisseizoen aan de twee kusten uiteen doet lopen. In het diepe zuiden, tegen de Maleisische grens, woont bovendien een moslimmeerderheid, een laatste regionaal accent op een schiereiland dat al door zijn geografie los staat van de rest.

Wie de vier zones naast elkaar legt, ziet vier keer een ander verband tussen bodem en bestaan: slib en rijst in het midden, zand en droogtegewassen in het noordoosten, hellingen en bos in het noorden, karst en plantage in het zuiden. De grenzen ertussen zijn zelden scherp, maar het contrast tussen een rijstboer in de delta en een rubbertapper op het schiereiland is dat wel.

Op de kaart lijkt Thailand één land, maar wie de Chao Phraya volgt tot in de Golf en dan doorreist naar de kalkstenen kliffen van de Andamankust, passeert vier keer een ander soort grond onder de voeten.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.