Elephant drive in Etosha: tussen geschiedenis en wilde dieren

Het kwartje valt. Het is Pasen. In een land waar witte Namibiërs recreëren en waar Duitsland een geschiedenis mee heeft, betekent dat paasdrukte. De camping staat vol jonge Duitsers die met vier auto’s op één kampeerplek staan om kosten te besparen. Daaromheen Duitse gezinnen met kleine kinderen, en witte gezinnen uit Windhoek. Voller hebben we het nergens in dit land gezien.

Het is een rare gewaarwording, en er komt een ongemakkelijke vraag bij: hoe beleven Duitsers Namibië eigenlijk? Vanaf Frankfurt en München vlieg je hier rechtstreeks naartoe. Is dit een verlengstuk van de Heimat, en leren ze op school wat hier is gebeurd?

Een parallel universum

Namibië was van 1884 tot 1915 Deutsch-Südwestafrika. Op het verzet van de Herero en de Nama volgde tussen 1904 en 1908 een vernietigingscampagne die als de eerste genocide van de twintigste eeuw geldt; Duitsland heeft dat in 2021 ook als zodanig erkend. Wat daarna kwam was wetgeving. De Eingeborenenverordnungen van 1907 verplichtten iedereen boven de zes jaar zich te laten registreren en een metalen pasjesmunt te dragen, verboden Herero en Nama om land en vee te bezitten en bonden hen aan arbeidscontracten; huwelijken tussen wit en zwart waren al in 1905 verboden. Zuid-Afrika nam het gebied in 1915 over, hield het grootste deel van die regels in stand en breidde er na 1948 zijn eigen apartheidswetgeving over uit.

Ik besef goed dat meer landen een koloniale geschiedenis hebben. Ik heb zelf ervaren hoe het is om als Nederlander door Indonesië te reizen. Maar daar ben je onderdeel van het dagelijks leven. Hier is de witte toeristenwereld een parallel universum in een overwegend zwarte samenleving.

De enige niet-witte mensen die de meeste toeristen tegenkomen, zijn de mensen die hen bedienen.

We proberen te begrijpen in wat voor land we zijn. Maurits leest Ik ben Hendrik Witbooi, de brieven en dagboeken van de Nama-leider die zich tegen de Duitsers verzette, en daar praten we veel over. Het maakt het niet lichter.

Vijf dagen Etosha

Tegelijk zijn we hier voor iets anders. We zijn vijf volle dagen in Etosha en rijden honderden kilometers, over vrijwel elke weg die open is. Een enkele keer moeten we omdraaien vanwege de modder, maar de laatste dagen is de lucht strakblauw.

Wat opvalt is hoe dichtbij alles komt. Sommige dieren kijken dwars door ons heen. Het grappigst zijn de giraffen, met die lange nekken, grote ogen en de antennes op hun kop. Met de zon laag erachter is magisch het enige woord dat me te binnen schiet, en dat is precies het woord dat ik nooit wil gebruiken.

In de schaduw van een boom komt de kop van een cheeta boven het gras uit, spiedend. Als ze weer gaat liggen is ze onzichtbaar. Hoeveel grote katten zijn we deze week ongemerkt gepasseerd? Hoeveel dieren hebben ons gezien zonder dat wij hen zagen?

Elephant Drive

Langs de Etosha Pan loopt een route die we zelf de Elephant Drive zijn gaan noemen. Hier zagen we onze eerste olifanten toen we het park binnenkwamen. We rijden hem vier keer en alle vier de keren is het raak.

Op onze laatste dag begint het rustig, met een familie die een modderbad neemt. Daarna stoppen we bij een afgelegen lodge voor koffie met uitzicht over de witte zoutvlakte. De bediening waarschuwt ons vrolijk: er komen olifanten aan.

Hier staat geen hek onder stroom. Stap je naar buiten, dan sta je in hun wereld.

Eerst is er één, dan twee en drie. Het is al genoeg om vlak bij wilde olifanten te staan, maar dit blijkt de voorhoede. Er blijven er komen. Niet vijf of tien, maar misschien wel vijfentwintig: grote, kleine, en één reusachtig mannetje. We staan op enkele meters afstand.

Ze drinken en bewegen als groep. Oren wapperen, slurven komen onze kant op, we worden recht aangekeken. We zijn geen gevaar. Wat indruk maakt is niet de actie maar de rust: hoe subtiel die enorme grijze lijven zich verplaatsen, en hoe er voortdurend rekening met de kleintjes wordt gehouden. Slurven en oren vullen mijn beeld.