Elephant drive in Etosha: tussen geschiedenis en wilde dieren

Het kwartje valt. Het is Pasen. In een land waar veel witte Namibiërs recreëren en waar Duitsland historisch sterk aanwezig is, betekent dat simpelweg: drukte. De camping staat vol jonge Duitsers die met meerdere auto’s één plek delen om kosten te besparen. Daarnaast veel Duitse gezinnen en witte Namibiërs uit Windhoek. Het is voller dan we ergens anders in dit land hebben gezien. Het roept bij mij een ongemakkelijke vraag op: hoe beleven Duitsers Namibië eigenlijk? En realiseren ze zich wat hier heeft plaatsgevonden?

Duitse aanwezigheid en een ongemakkelijke vraag

Namibië was van 1884 tot 1915 een Duitse kolonie, toen nog Deutsch-Südwestafrika. In die periode voerden de Duitsers een harde koloniale politiek, die uiteindelijk uitmondde in de genocide op de Herero en Nama tussen 1904 en 1908. Daarbij kwam naar schatting 65.000 Herero en 10.000 Nama om het leven. Het wordt gezien als de eerste genocide van de twintigste eeuw. Na de Duitse periode nam Zuid-Afrika het bestuur over en bouwde voort op systemen van rassenscheiding, die later uitgroeiden tot het apartheidsbeleid.

Het ligt dus iets genuanceerder dan “Duitsland legde de apartheid aan”, maar de fundamenten van segregatie en landonteigening werden wel degelijk in de Duitse tijd gelegd.

Ik merk dat dit blijft knagen. Toen ik door Indonesië reisde, voelde ik me onderdeel van het dagelijks leven. Hier voelt het anders. Hier lijkt de toeristenwereld een parallel universum, los van de werkelijkheid eromheen. De meeste niet-witte mensen die toeristen ontmoeten, werken in de dienstverlening, terwijl de toeristen zelf overwegend wit zijn. Dat contrast is moeilijk te negeren. Soms voelt het alsof oude verhoudingen hier nog steeds doorwerken in het dagelijks leven.

We proberen het te begrijpen. Maurits leest Ik ben Hendrik Witbooi, een verzameling brieven en dagboeken van de Nama-leider die zich verzette tegen de Duitse overheersing. Dat helpt om het verhaal van binnenuit te zien, maar maakt het ook confronterender.

Waarom we hier zijn: dieren in Etosha

Tegelijkertijd zijn we hier natuurlijk voor iets anders. Voor de dieren. We zijn vijf volle dagen in Etosha. We rijden honderden kilometers, pakken vrijwel elke weg die open is. Soms moeten we omkeren door modder, maar inmiddels is het droog en strakblauw. Ideale omstandigheden. Wat ons het meest opvalt: hoe dichtbij alles komt. Dieren lijken een auto niet als bedreiging te zien. Regelmatig hebben we het idee dat ze ons niet eens registreren. Ze kijken door ons heen, alsof we onderdeel zijn van het landschap.

De giraffen blijven favoriet. Die lange nekken, die grote ogen, die kleine ‘antennes’ op hun kop. In tegenlicht, in draf over de zoutvlakte met een ondergaande zon. Hadden we thuis maar giraffen. Op de Veluwe in de duinen. Dat zou toch prachtig zijn? Maar het meest indrukwekkend blijven de roofdieren die je niet ziet. We spotten een cheeta die alleen door haar kop boven het gras zichtbaar is. Even later is ze weg. Onzichtbaar. Het zet je aan het denken: hoeveel hebben wij gemist?

Elephant drive: een onverwachte apotheose

Toch draait deze dag om iets anders. De olifanten. Langs de Etosha Pan loopt een route die we zelf de Elephant Drive zijn gaan noemen. Vier keer rijden we hem. Vier keer zien we olifanten. Soms één, soms een kleine groep. Maar op onze laatste dag komt alles samen. We beginnen rustig, met een familie die zich tegoed doet aan een modderbad. Mooi, maar nog overzichtelijk. Daarna stoppen we bij een afgelegen lodge voor koffie, met uitzicht over de witte zoutvlakte. De bediening waarschuwt ons: er komen olifanten aan.

Er is hier geen hek. Geen afscheiding. Buiten sta je letterlijk in hun leefgebied. Eerst één. Dan twee. Dan drie. En dan blijft het doorgaan. Ze komen uit het bos. Kleine groepen die samen één kudde vormen. Geen vijf of tien, maar misschien wel vijfentwintig dieren. Jonge dieren, volwassen vrouwtjes en één enorme stier die er duidelijk bovenuit steekt.

We staan op een paar meter afstand. Ze drinken, bewegen langzaam als groep, communiceren op een manier die wij niet begrijlen. Oren wapperen, slurven verkennen de lucht. Af en toe worden we recht aangekeken. Niet dreigend, niet nieuwsgierig, gewoon… aanwezig. Wat me raakt is de rust. De controle. De manier waarop die enorme dieren zich bewegen zonder haast, zonder chaos. En hoe er constant rekening wordt gehouden met de kleintjes.

Het is geen spektakel in de zin van actie. Het is juist de kalmte die indruk maakt. Geen auto’s. Geen andere mensen. Geen ruis. Alleen wij en deze kudde. Dit is precies waarvoor we hier zijn. Een betere afsluiting kunnen we ons niet wensen. Alhoewel, een troep leeuwen was ook best leuk geweest