De Duitse aanwezigheid in Namibië begon in 1884, toen het Duitse Rijk de kuststreek rond de handelspost van koopman Adolf Lüderitz tot protectoraat verklaarde. Daarmee ontstond Deutsch-Südwestafrika, de enige echte vestigingskolonie die Duitsland ooit bezat. Kolonisten kregen land toegewezen, en dat land werd weggehaald bij de groepen die er woonden. Vooral de Herero, veehouders op het centrale plateau, en de Nama in het zuiden zagen hun weidegronden en hun vee in handen van Duitse boeren overgaan.
De opstand en de uitroeiing
In januari 1904 kwamen de Herero onder leiding van opperhoofd Samuel Maharero in opstand. Later dat jaar volgden de Nama onder Hendrik Witbooi en Jakob Morenga. Het Duitse antwoord ging veel verder dan het neerslaan van een verzet. Generaal Lothar von Trotha vaardigde in oktober 1904 een uitroeiingsbevel uit: de Herero werden de Omaheke-woestijn in gedreven, waar de waterputten waren afgesneden, en wie de dorst overleefde belandde in concentratiekampen zoals dat op Shark Island bij Lüderitz. Tussen 1904 en 1908 kwamen naar schatting 40.000 tot 80.000 Herero om, ongeveer tachtig procent van het volk, en zo’n 10.000 Nama, de helft van die groep. Het geldt als de eerste genocide van de twintigste eeuw.
De waterputten werden niet vergiftigd of vernietigd, ze werden simpelweg bewaakt, en de woestijn deed de rest.
In dezelfde periode werd de kolonie economisch interessant. In 1908 werden bij Lüderitz diamanten gevonden, en in de spookstad Kolmanskop verrees een Duits stadje met een danszaal en een ijsfabriek midden in het zand, dat na het opraken van de makkelijke diamanten weer door de duinen werd opgeslokt.
Van Duitse naar Zuid-Afrikaanse handen
De Duitse periode eindigde abrupt met de Eerste Wereldoorlog. In 1915 bezetten Zuid-Afrikaanse troepen het gebied, en na de oorlog kreeg Zuid-Afrika het mandaat over Zuidwest-Afrika namens de Volkenbond. Dat mandaat werd in de praktijk een annexatie. Toen Zuid-Afrika na 1948 zijn apartheidssysteem invoerde, breidde het dat uit naar Namibië, met gescheiden woongebieden, pasjeswetten en thuislanden. Pas in 2015 erkende Duitsland formeel dat in de kolonie genocide was gepleegd, gevolgd door een omstreden verzoeningsakkoord in 2021 waarvan de Herero en Nama vinden dat het over hun hoofden heen werd gesloten.
De Duitse erfenis is in het landschap nog goed zichtbaar. Swakopmund en Lüderitz hebben vakwerkgevels, lutherse kerken en Bismarckstraten, in de supermarkt liggen Brötchen naast de biltong, en een deel van de witte bevolking spreekt nog Duits. Het is een verleden dat zich laat bekijken als architectuur, maar er ligt een veel zwaardere geschiedenis onder.
Wie in Swakopmund een appelstrudel bestelt, eet die op honderd kilometer van de woestijn waarin het volk werd verdreven dat het land aan de kolonisten verloor.
Plan je reis
- Overnachten in Namibië: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Namibië: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Namibië: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Foto’s uit Namibië
Meer foto’s uit Namibië ›
Verder in de reisgids Namibië
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Nieuwe verhalen in je mail
Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.
Waardeer je dit blog?
Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.