Home AfrikaNamibiëLangs de Okavango naar de wetlands

Langs de Okavango naar de wetlands

by Jeroen Kleiberg
Published: Updated:
Olifant op een zandig rivierstrand langs de Okavango-rivier in Namibië, omgeven door bomen in goudgeel middaglicht
Olifant op een zandig rivierstrand langs de Okavango-rivier in Namibië, omgeven door bomen in goudgeel middaglichtAlle foto’s uit Namibië ›

Na Etosha rijden we niet terug de woestijn in, maar naar de andere kant van het land: het noordoosten, waar Namibië verandert in een wereld van rivieren en riet. Op de kaart oogt de 500 kilometer van Ondangwa naar Rundu weinig interessant, dus die slaan we over met een lift. Daarna stappen we weer op de fiets. Voor ons ligt de Zambezi-regio, lange tijd bekend als de Caprivi-strook, een smalle strook land die zich tussen Angola en Botswana door naar Zambia en Zimbabwe uitstrekt. Duitsland ruilde dit stuk eind negentiende eeuw met Groot-Brittannië om toegang tot de Zambezi te krijgen. Die verbinding bleek nooit bruikbaar, maar de naam bleef hangen tot men er, om afstand te nemen van het koloniale verleden, de Zambezi-regio van maakte.

Met Innocence naar de rivier

Onze chauffeur wil vroeg weg, dus we maken een strak plan: ik breng de huurauto terug en tank, Maurits zet de spullen klaar, ik neem een taxi terug en dan kunnen we direct vertrekken. Alleen werkt het zo niet. Als ik terugkom is er geen auto en geen chauffeur. Ik bel hem, geen probleem, hij komt eraan. Onze strakke planning blijkt vooral iets van onszelf. De chauffeur heet Innocence, een Zimbabwaan met een paar telefoonwinkels en een gloednieuwe zwarte Toyota Hilux, waarvoor hij zo’n 50.000 euro heeft neergeteld. Hij rijdt alsof hij die investering zo snel mogelijk wil terugverdienen: de 500 kilometer leggen we in vier uur af.

Onderweg verandert het landschap volledig. De Cubango-rivier is buiten haar oevers getreden en het gebied is vlak en nat, met brede wetlands, grote bomen en akkers met mais. Langs de weg lopen kinderen in bordeauxrode en blauwe schooluniformen, rijden ezelkarren en staan koeien met indrukwekkende hoorns. De vrouwen dragen kleurrijke jurken met een brede rok en een opvallende hoofdtooi, traditionele kleding van onder meer de Owambo en de Kavango. In de auto vraagt Innocence waar onze vrouwen zijn en vindt het maar vreemd dat we hier samen fietsen. Zijn oplossing, gewoon een lokale vriendin nemen, lijkt hem een stuk praktischer. Relaties worden hier anders ingevuld: het is niet ongebruikelijk dat mannen meerdere relaties hebben, met kinderen bij verschillende vrouwen, terwijl van vrouwen wordt verwacht dat ze zelfstandig zijn.

We laten ons net buiten Rundu afzetten, want Innocence wil de stad niet in: te veel bekenden, dan komt hij nooit meer weg. Onze camping ligt aan de Cubango, met uitzicht op Angola aan de overkant, volledig donker, zonder een lampje. Er schijnt hier regelmatig een nijlpaard over het terrein te lopen, Herman, een vaste gast. In het water zitten krokodillen, die we door het hoge water niet zien. Ik vraag de eigenaar of zwemmen een goed idee is.

De eigenaar schat de overlevingskans op vijftig procent.

We slaan de rivier over en kiezen voor de douche.

Het dagelijks leven langs de weg

Wie naar het oosten wil, kan de verharde B8 nemen of de onverharde D3402 die langs de rivier richting Botswana loopt. Voor ons is dat geen keuze: we volgen de zandweg. Veel wasbord, af en toe mul zand, maar bijna geen verkeer, en links stroomt constant de brede, meanderende rivier. Regelmatig passeren we kleine nederzettingen met ronde hutten, waarvan de erven zijn afgezet met houten palen, niet tegen de buren maar tegen dieren die net zo geïnteresseerd zijn in het gewas als de bewoners. Bij vrijwel elk gehucht staat een klein stenen gebouwtje: een winkel, een bar of een combinatie.

We zoeken water, koekjes en brood. Water blijkt lastig te krijgen; cola is er wel, in flessen van twee liter, maar we mogen er maar één kopen. Tussen de conserven liggen grote potten vaseline en opvallend veel flessen Nivea, blijkbaar een essentieel product hier. Op de velden groeit overal hetzelfde gewas, hoger en fijner dan mais: mahangu, parelgierst, dat beter tegen droogte kan en de basis vormt van het dagelijkse eten. Machines zie ik niet, mannen werken met kapmessen en schoppen. Een medewerker van UNICEF die we kort spreken, vertelt dat ondervoeding hier voorkomt, omdat de afhankelijkheid van één gewas mensen kwetsbaar maakt als de oogst tegenvalt.

De sfeer langs de weg is opvallend open. Er wordt gezwaaid, gelachen en geroepen, en vrijwel altijd krijgen we een brede, oprechte lach terug, met een gaaf gebit dat waarschijnlijk nooit een tandarts van binnen heeft gezien. Jonge vrouwen lopen met een emmer water op hun hoofd, een oudere vrouw draagt haar schoudertas op dezelfde plek. Kinderen rennen mee, zwaaien en geven high fives, soms schrikken ze. Na het ambivalente gevoel bij de safari, waar de toeristenwereld zo los stond van het dagelijks leven, wilden we bewust ook de Afrikaanse kant van Namibië zien. Hier lukt dat.

Eén rivier, vele namen

De rivier verandert onderweg van naam: in Angola heet hij de Cubango, in Namibië de Kavango, in Botswana de Okavango. Het is een van de langste riviersystemen van zuidelijk Afrika, ruim 1.600 kilometer, dat ontspringt in de hooglanden van Angola en doodloopt in de Okavangodelta, een binnenlandse delta in de Kalahari. Dit water bereikt nooit de zee. Het landschap is vlak en groen, met brede rietlanden die soms bijna Nederlands aandoen, tot je de termietenheuvels ziet en weer weet waar je bent. De wind komt hier vrijwel altijd uit het oosten, de komende honderden kilometers vol in het gezicht, maar tegenwind verkoelt en houdt de vliegen weg, dus we besluiten er geen probleem van te maken.

Om de tien kilometer ligt langs de rivier een lodge, een groene enclave met palmbomen midden tussen de rieten hutten en de gierstvelden. Net na zonsopkomst stappen we in een klein bootje en laten ons meevoeren met de stroming. Aan de overkant, in Angola, is ineens beweging: eerst één, dan vijf en uiteindelijk zeker vijftien nijlpaarden, waarvan alleen de bovenkant van de koppen boven water uitsteekt. Ze kijken recht naar ons, met bewegende oren en neusgaten die open en dicht gaan. Onze kapitein doet alsof er niets aan de hand is, maar geeft ondertussen wel extra gas. Terecht, want een nijlpaard dat besluit je boot te duwen is geen klein incident. We snappen inmiddels beter waarom zwemmen hier geen goed idee is.

Nachten aan het water

Divundu is de eerste grotere plaats sinds Rundu, een stoffige verzameling werkplaatsen en golfplaten hutjes met twee verrassend goed gesorteerde supermarkten. Steek je hier de Okavango over, dan kom je in het Bwabwata National Park, en ten zuidoosten daarvan ligt de Mahango Core Area, bekend om de hoge concentratie olifanten, buffels, leeuwen en nijlpaarden. Fietsen mag daar niet, niet alleen vanwege de regels, maar omdat je hier geen partij bent voor wat er rondloopt. Wij blijven net buiten het park en kamperen op de rand, waar de rivier breder wordt en de dorpen verdwijnen.

Onze plek ligt letterlijk aan het water. De Okavango stroomt snel en staat hoog, grote delen van de gras- en rietlanden staan onder water. Zodra het donker wordt verandert alles. Het is aardedonker, zonder referentiepunten, alleen geluid: krekels en brulkikkers, geplons in het water, geritsel in het riet en het diepe gesnuif van nijlpaarden, soms erg dichtbij. Aan de overkant klinkt plotseling een harde, rauwe brul, gevolgd door schrille kreten, alsof een prooidier wordt gegrepen. Geen twijfel mogelijk: een leeuw. Onze dromen zitten vol nijlpaarden, of dat aan de Malarone ligt laat ik in het midden. Als de zon opkomt ligt de rivier er weer rustig bij, alsof er niets is gebeurd.

Voor de oversteek naar het echte hart van de regio lassen we nog een laatste stop in, bij de Popa Falls, in het park waar je officieel niet mag fietsen. Bij aankomst geeft een man met een brede lach en een opvallend gaaf gebit ons zijn geheim mee: gierstpap, grote hoeveelheden, liefst zonder suiker maar met Lucky Star-sardientjes uit blik. Goed voor de energie en blijkbaar ook voor je tanden. Ik onthoud het en houd het voorlopig bij brood en pindakaas. De Popa Falls blijken geen watervallen in de klassieke zin, maar een brede zone met stroomversnellingen waar de rivier zich over rotsplaten perst. ’s Nachts geen nijlpaarden langs de tent, alleen het constante geluid van stromend water.

Verhaal uitgelezen? Een kleine bijdrage helpt de verhalen op weg te houden.





Advertentie

Praktische informatie

Hoe er komen: Rundu ligt zo’n 500 kilometer van Ondangwa; wij sloegen dat weinig fotogenieke traject over met een geregelde lift (voor twee personen met fietsen ongeveer N$4.000, ca. €200). Vanaf Rundu volg je de Okavango stroomafwaarts richting Divundu en Kongola. De onverharde D3402 langs de rivier is rustiger en mooier dan de doorgaande B8, maar bevat veel wasbord en stukken mul zand.

Slapen: langs de rivier liggen om de paar kilometer campings en lodges, vaak direct aan het water. Kamperen kan meestal voor een schappelijke prijs. In en rond het Bwabwata National Park en de Mahango Core Area is fietsen niet toegestaan; blijf op de campings buiten de parkgrenzen.

Eten: in Rundu en Divundu vind je goed gesorteerde supermarkten (Shoprite, Metro). Daartussen zijn de winkeltjes klein en het aanbod wisselend: cola en koekjes zijn er vaak, water en vers brood met mazzel. Sla voor de rustige etappes voldoende in.

Beste reistijd: wij reden in april, aan het einde van de regentijd. De rivier stond hoog en de wetlands waren op hun groenst, maar de wegen waren plaatselijk zwaar en de dagelijkse tegenwind uit het oosten stevig. Het droge seizoen (mei tot oktober) is comfortabeler fietsen.

Nog weten: in de rivieren leven nijlpaarden en krokodillen; zwemmen is geen goed idee, ook niet waar het veilig lijkt. Het noordoosten is malariagebied, dus neem profylaxe (Malarone) en muggenwering mee. Water en muskietennetten zijn onderweg niet vanzelfsprekend.

Plan je reis

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Foto’s uit Namibië

Meer foto’s uit Namibië ›

Waar dit verhaal ligt

DelenWhatsAppE-mailFacebook
Advertentie
Jeroen Kleiberg

Jeroen Kleiberg

I like to explore some more

Nieuwe verhalen in je mail

Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.

Waardeer je dit blog?

Een kleine bijdrage helpt om de verhalen te blijven schrijven.





Laat een bericht achter


Meer inspiratie