Home EuropaTurkijeDorpen en herders in het Taurusgebergte

Dorpen en herders in het Taurusgebergte

by Jeroen Kleiberg
Bergdorp in het Taurusgebergte met stenen huizen, platte daken, een witte minaret en walnotenbomen in herfstkleur
Bergdorp in het Taurusgebergte met stenen huizen, platte daken, een witte minaret en walnotenbomen in herfstkleurAlle foto’s uit Turkije ›

Het Taurusgebergte achter Antalya is dun bevolkt. Het district Sütçüler in de provincie Isparta, waar de St Paul Trail door een reeks dorpen loopt, telde in 2024 nog geen tienduizend inwoners op ruim twaalfhonderd vierkante kilometer, en dat aantal daalt. Wie er woont, woont in een dorp; de hellingen daartussen zijn van de kuddes.

De muhtar is geen burgemeester

Elk Turks dorp heeft een muhtar, een dorpshoofd dat om de vijf jaar wordt gekozen, tegelijk met de gemeenteraden en burgemeesters; de laatste verkiezing was op 31 maart 2024. De functie gaat terug op de dorpswet van 1924. Een dorp, een köy, telt volgens die wet minder dan tweeduizend inwoners en bezit gemeenschappelijke grond zoals weiden en zomerweiden. De muhtar zit de dorpsraad voor en is tegelijk het aanspreekpunt van de staat: hij geeft onder meer het bewijs van woonplaats af. Een burgemeester, een belediye başkanı, hebben alleen gemeenten; een nieuwe gemeente moet minstens vijfduizend inwoners hebben.

De St Paul Trail steekt de grens tussen de provincies Antalya en Isparta over, en aan weerszijden daarvan is dat bestuur sinds 2014 verschillend geregeld. Antalya is een grootstedelijke provincie, en sinds een wet uit 2012 die in maart 2014 in werking trad, zijn alle dorpen daar formeel wijken van een gemeente geworden. Ze hebben nog steeds een muhtar, maar hun gemeenschappelijke grond ging over naar de gemeente. In Isparta, dat geen grootstedelijke provincie is, zijn de dorpen gewoon dorp gebleven. Volgens het Turkse statistiekbureau woonde eind 2025 nog 6,4 procent van de bevolking in dorpen en kleine plaatsen, maar die telling ziet de voormalige dorpen in de grootstedelijke provincies als stad en onderschat het platteland dus.

Twee oudere mannen aan een tafeltje met theeglazen en een backgammonbord op het terras van een dorpstheehuis

Moskee, theehuis en een winkel zonder bier

In elk dorp staat een moskee met een minaret en een luidspreker, en vaak een theehuis en een kleine winkel. Bier is daar zelden te koop. Sinds een wet uit 2013 mag een winkel tussen tien uur ’s avonds en zes uur ’s ochtends geen alcohol verkopen, en een nieuw verkooppunt moet minstens honderd meter van een school of gebedshuis liggen, met uitzonderingen voor toeristische bedrijven. Volgens de gezondheidsenquête van 2022 drinkt bijna 88 procent van de Turken van vijftien jaar en ouder geen alcohol. Hoe het platteland dat oplost, staat in Bier uit de keuken.

Gastvrijheid heeft er vaste vormen. Bezoek doet bij binnenkomst de schoenen uit, er wordt gegeten aan een lage ronde tafel of een kleed op de grond, de sofra, en de thee wordt door de gastvrouw ingeschonken, niet door de gast zelf.

Kangal-herdershond met zwart masker op een rots boven een kudde zwarte geiten op een zomerweide

Yayla, herders en honden

De veeteelt draait om de yayla, de zomerweide in de bergen. In het voorjaar trekken de herders met hun schapen, geiten en runderen omhoog, en in oktober en november keren ze terug naar het dorp in het dal of naar de winterweide aan de kust. Een deel van de yörük, de oorspronkelijk nomadische Turkmeense veehouders, trekt nog volledig. Van de Sarıkeçili, de bekendste groep, gaan nog zo’n honderdvijftig families elk jaar met hun geiten van de kust bij Mersin naar de hoogvlakte bij Konya, een tocht van ruim vierhonderd kilometer. De zwarte haargeit, de kıl keçisi, is met ongeveer vier op de vijf dieren de meest gehouden geit van Turkije.

Op de yayla leeft de herder met de wolf. Turkije telt naar een oude schatting vijf- tot zevenduizend wolven, en schapen en geiten zijn hun meest voorkomende prooi onder het vee. De kuddes worden bewaakt door grote herdershonden, çoban köpeği, waaronder de Kangal en de Akbaş, die als Turkse rassen officieel zijn geregistreerd. Een volwassen Kangalreu weegt rond de zestig kilo. Een studie naar wolvenschade tussen 2002 en 2017 vond overigens dat waakhonden het aantal aanvallen niet aantoonbaar verlaagden. Voor wandelaars betekent het vooral dat ze nooit tussen een kudde en de honden moeten komen; hoe een middag bij een herdersechtpaar verloopt, staat in Elke avond komen de wolven.

Een dorp in de Taurus heeft een muhtar en een moskee maar zelden bier, en op de helling erboven zit een herder die zijn honden meer vertrouwt dan de statistiek.

Jeroen Kleiberg

Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.

Jeroen

via iDEAL, eenmalig





Plan je reis

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Foto’s uit Turkije

Meer foto’s uit Turkije ›
DelenWhatsAppE-mailFacebook
Jeroen Kleiberg

Jeroen Kleiberg

I like to explore some more

Eens per maand in je inbox

Waar ik onderweg was, wat er nieuw is op de site en één verhaal uit het archief. Geen reclame, afmelden kan altijd.

Zonder advertenties

Deze website draait zonder advertenties en zonder sponsor. Vind je de verhalen en gidsen de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.

Jeroen

via iDEAL, eenmalig





Laat een bericht achter


Meer inspiratie